एनिमिया [Anemia]: कारण, लक्षणदेखि रोकथामसम्म पूरा जानकारी

एनिमिया [Anemia], जसलाई रक्तअल्पता पनि भनिन्छ, नेपालमा एउटा सामान्य स्वास्थ्य समस्या हो। यो अवस्थामा, शरीरमा पर्याप्त रातो रक्तकोषहरू [Red Blood Cells] हुँदैनन्, जसले गर्दा शरीरका तन्तुहरूमा अक्सिजनको कमी हुन्छ। एनिमिया [Anemia] धेरै कारणले हुन सक्छ, तर आइरनको कमी [Iron Deficiency] यसको प्रमुख कारण हो।

नेपालमा एनिमिया [Anemia] विशेष गरी महिला, बालबालिका र गर्भवती महिलाहरूमा बढी देखिन्छ। यसले शारीरिक र मानसिक विकासमा असर पार्न सक्छ, साथै काम गर्ने क्षमतालाई पनि कम गर्छ। त्यसैले, एनिमिया [Anemia] बारे जानकारी हुनु र यसको समयमै उपचार गर्नु आवश्यक छ।

यो लेख एनिमिया [Anemia] के हो, यसका लक्षणहरू, कारणहरू, निदान, उपचार र रोकथामका उपायहरू बारे विस्तृत जानकारी प्रदान गर्न तयार पारिएको हो। हाम्रो उद्देश्य तपाईंलाई एनिमिया [Anemia] बारे सही जानकारी दिएर स्वस्थ जीवनशैली अपनाउन प्रेरित गर्नु हो।

यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ।

एनिमिया [Anemia] भनेको शरीरमा रातो रक्तकोष [Red Blood Cells] वा हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] को कमी हुनु हो। हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] रातो रक्तकोषमा पाइने प्रोटिन हो, जसले अक्सिजनलाई शरीरका विभिन्न भागहरूमा पुर्‍याउँछ। जब शरीरमा हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] को कमी हुन्छ, तब शरीरका कोषहरूले पर्याप्त अक्सिजन पाउँदैनन्, जसले गर्दा विभिन्न लक्षणहरू देखा पर्छन्।

आइरनको कमी [Iron Deficiency] एनिमिया [Anemia] को एउटा प्रमुख कारण हो। आइरन [Iron], हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] बनाउनको लागि आवश्यक पर्ने तत्व हो। जब शरीरमा आइरन [Iron] को कमी हुन्छ, तब पर्याप्त हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] बन्न सक्दैन, र आइरनको कमीले गर्दा हुने एनिमिया [Iron Deficiency Anemia] हुन्छ। यो समस्या विशेषगरी महिलाहरूमा महिनावारीको समयमा र गर्भवती महिलाहरूमा बढी देखिन्छ।

एनिमिया [Anemia] धेरै प्रकारका हुन्छन्, तर आइरनको कमीले हुने एनिमिया [Iron Deficiency Anemia] सबैभन्दा सामान्य हो। अन्य प्रकारका एनिमिया [Anemia] मा भिटामिन बी १२ [Vitamin B12] को कमीले हुने एनिमिया [Anemia], फोलिक एसिड [Folic Acid] को कमीले हुने एनिमिया [Anemia], र अन्य रोगहरूका कारणले हुने एनिमिया [Anemia] पर्दछन्।

एनिमिया [Anemia] को समयमै पहिचान र उपचार नगरेमा यसले गम्भीर स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले, यसका लक्षणहरूलाई चिन्नु र आवश्यक परीक्षण गराउनु महत्त्वपूर्ण छ।

तपाईंलाई कुन प्रकारको एनिमिया [Anemia] छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न।

एनिमिया [Anemia] का लक्षणहरू व्यक्ति अनुसार फरक हुन सक्छन्, र यो एनिमिया [Anemia] को गम्भीरतामा पनि निर्भर गर्दछ। सुरुवाती अवस्थामा लक्षणहरू हल्का हुन सक्छन्, तर समयसँगै बढ्दै जान्छन्।

लक्षणहरू (Symptoms)

• थकान र कमजोरी [Fatigue and Weakness]
• छाला पहेँलो हुनु [Pale Skin]
• सास फेर्न गाह्रो हुनु [Shortness of Breath]
• टाउको दुख्नु [Headache]
• चक्कर आउनु [Dizziness]
• हात र खुट्टा चिसो हुनु [Cold Hands and Feet]
• नाडीको गति बढ्नु [Rapid Heartbeat]
• ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुनु [Difficulty Concentrating]
• नङ कमजोर हुनु र सजिलै भाँचिनु [Brittle Nails]
• जिब्रो सुन्निने वा दुख्ने [Sore or Swollen Tongue]
• असामान्य खानेकुरा खाने इच्छा हुनु (माटो, बरफ आदि) [Pica]

👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।

जटिलताहरू (Complications)

यदि एनिमिया [Anemia] को उपचार समयमै गरिएन भने, यसले विभिन्न जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ:

• मुटु सम्बन्धी समस्याहरू [Heart Problems]: गम्भीर एनिमिया [Anemia] ले मुटुको धड्कन बढाउन सक्छ, जसले गर्दा मुटु ठूलो हुने [Cardiomegaly] र हृदयघात [Heart Failure] को जोखिम बढ्छ।
• गर्भावस्थामा जटिलताहरू [Pregnancy Complications]: गर्भवती महिलाहरूमा एनिमिया [Anemia] ले समय नपुगी बच्चा जन्मने [Premature Birth] र कम तौल भएको बच्चा जन्मने [Low Birth Weight] जोखिम बढाउँछ।
• शारीरिक र मानसिक विकासमा असर [Delayed Growth and Development]: बालबालिकाहरूमा एनिमिया [Anemia] ले शारीरिक र मानसिक विकासलाई सुस्त बनाउन सक्छ।
• रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा कमी [Weakened Immune System]: एनिमिया [Anemia] ले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतालाई कमजोर बनाउँछ, जसले गर्दा संक्रमणको जोखिम बढ्छ।
• अत्यधिक थकान [Extreme Fatigue]: एनिमिया [Anemia] ले दैनिक जीवनका कार्यहरू गर्न गाह्रो बनाउँछ र जीवनको गुणस्तर घटाउँछ।

यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ।

कारणहरू (Causes)

एनिमिया [Anemia] धेरै कारणले हुन सक्छ, तर आइरनको कमी [Iron Deficiency] यसको मुख्य कारण हो। अन्य कारणहरू र जोखिम कारकहरू निम्न छन्:

• आहार सम्बन्धी कारणहरू (Dietary Factors):
  • आइरनको कमी भएको खाना [Low Iron Intake]: आइरन [Iron] को मात्रा कम भएको खाना खाने।
  • भिटामिनको कमी [Vitamin Deficiency]: भिटामिन बी १२ [Vitamin B12] र फोलिक एसिड [Folic Acid] को कमीले पनि एनिमिया [Anemia] हुन सक्छ।
• चिकित्सा सम्बन्धी कारणहरू (Medical Conditions):
  • पेट सम्बन्धी समस्याहरू [Gastrointestinal Problems]: पेटमा हुने समस्याहरू जस्तै अल्सर [Ulcers], इन्फ्लेमेटरी बोवेल डिजिज [Inflammatory Bowel Disease] ले आइरन [Iron] को शोषणमा बाधा पुर्‍याउँछ।
  • महिनावारी [Menstruation]: धेरै रगत बग्ने महिनावारीले एनिमिया [Anemia] को जोखिम बढाउँछ।
  • गर्भावस्था [Pregnancy]: गर्भावस्थामा शरीरलाई धेरै आइरन [Iron] को आवश्यकता पर्छ, जसले गर्दा एनिमिया [Anemia] हुन सक्छ।
  • दीर्घकालीन रोगहरू [Chronic Diseases]: क्यान्सर [Cancer], एचआईभी [HIV], मृगौला रोग [Kidney Disease] जस्ता दीर्घकालीन रोगहरूले पनि एनिमिया [Anemia] निम्त्याउन सक्छ।
• अन्य जोखिम कारकहरू (Other Risk Factors):
  • पारिवारिक इतिहास [Family History]: यदि परिवारमा कसैलाई एनिमिया [Anemia] छ भने, तपाईंलाई पनि हुने सम्भावना बढी हुन्छ।
  • उमेर [Age]: बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरूमा एनिमिया [Anemia] को जोखिम बढी हुन्छ।

यी कारणहरू हाम्रो दैनिकीसँग जोडिएका हुन्छन्। साना सुधारहरूले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ — तपाईं आफ्नो स्वास्थ्यमा नियन्त्रण राख्न सक्नुहुन्छ।

निदान (Diagnosis)

एनिमिया [Anemia] को निदान गर्न डाक्टरले निम्न परीक्षणहरू गर्न सक्छन्:

• शारीरिक परीक्षण (Physical Examination): डाक्टरले तपाईंको शारीरिक अवस्था जाँच गर्छन् र लक्षणहरूको बारेमा सोध्छन्।
• रक्त परीक्षण (Blood Test):
  • कम्प्लिट ब्लड काउन्ट [Complete Blood Count (CBC)]: यो परीक्षणले रगतमा रातो रक्तकोष [Red Blood Cells], सेतो रक्तकोष [White Blood Cells] र प्लेटलेट्स [Platelets] को संख्या मापन गर्छ। यसले हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] र हेमाटोक्रिट [Hematocrit] को स्तर पनि देखाउँछ।
  • आइरन स्तर परीक्षण [Iron Level Test]: यो परीक्षणले रगतमा आइरन [Iron] को मात्रा मापन गर्छ। यसमा सीरम आइरन [Serum Iron], फेरिटिन [Ferritin] र टोटल आइरन बाइन्डिङ क्यापासिटी [Total Iron Binding Capacity (TIBC)] जस्ता परीक्षणहरू समावेश हुन्छन्।
  • भिटामिन बी १२ र फोलिक एसिड परीक्षण [Vitamin B12 and Folic Acid Test]: यी परीक्षणहरूले रगतमा भिटामिन बी १२ [Vitamin B12] र फोलिक एसिड [Folic Acid] को स्तर मापन गर्छन्।
• बोन म्यारो परीक्षण (Bone Marrow Test): केही अवस्थामा, डाक्टरले बोन म्यारो [Bone Marrow] को नमूना लिएर परीक्षण गर्न सक्छन्। यो परीक्षण विशेषगरी गम्भीर एनिमिया [Anemia] को कारण पत्ता लगाउन गरिन्छ।

यी परीक्षणहरूले अन्य गम्भीर समस्या पत्ता लगाउन मद्दत गर्छन्। परीक्षणहरू सामान्यतया सजिला र सुरक्षित हुन्छन्। यसले तपाईंलाई स्पष्ट उत्तर दिन्छ, जसले उपचारलाई अझ प्रभावकारी बनाउँछ।

एनिमिया [Anemia] को उपचार यसको कारणमा निर्भर गर्दछ। आइरनको कमी [Iron Deficiency] को कारणले हुने एनिमिया [Anemia] को उपचार निम्न तरिकाले गर्न सकिन्छ:

उपचार (Treatment)

औषधि उपचार (Medicinal Treatments)

• आइरन सप्लिमेन्ट (Iron Supplements): आइरनको कमी [Iron Deficiency] पूरा गर्न डाक्टरले आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplements] खान सल्लाह दिन्छन्।
  • फेरस सल्फेट [Ferrous Sulfate] (Ferocit): यो आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplement] नेपालमा सजिलै पाइन्छ। यसलाई डाक्टरको सल्लाह अनुसार खानुपर्छ।
  • फेरस फ्युमरेट [Ferrous Fumarate] (Fefol): यो पनि आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplement] हो, जुन आइरनको कमी [Iron Deficiency] पूरा गर्न प्रयोग गरिन्छ।
  • साइड इफेक्ट (Side Effects): आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplements] खाँदा कब्जियत [Constipation], पेट दुख्ने [Stomach Pain], वाकवाकी लाग्ने [Nausea] जस्ता समस्याहरू देखिन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ।
• भिटामिन सप्लिमेन्ट (Vitamin Supplements): भिटामिन बी १२ [Vitamin B12] र फोलिक एसिड [Folic Acid] को कमीले हुने एनिमिया [Anemia] को लागि यी भिटामिनका सप्लिमेन्टहरू [Vitamin Supplements] खानुपर्छ।

गैर-औषधि उपचार (Non-Medicinal Treatments)

• आहार परिवर्तन (Dietary Changes): आइरन [Iron] को मात्रा बढी भएको खाना खाने। जस्तै: हरियो सागसब्जी, गेडागुडी, मासु, कलेजो आदि।
• घरायसी उपचार (Home Remedies): अमला, पालुङ्गो, मेथी जस्ता खानेकुराहरूले एनिमिया [Anemia] कम गर्न मद्दत गर्छन्।

कहिले डाक्टरलाई देखाउने (When to Seek Medical Help)

• यदि तपाईंलाई गम्भीर लक्षणहरू देखिएमा, जस्तै: छाती दुख्ने [Chest Pain], सास फेर्न गाह्रो हुने [Severe Shortness of Breath], बेहोस हुने [Fainting] आदि।
• यदि तपाईंले आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplements] खाँदा पनि सुधार देखिएन भने।

कार्य योजना (Action Plan)

• तत्काल राहत (Immediate Relief): आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplement] तुरुन्तै सुरु गर्ने र आइरन [Iron] युक्त खाना खाने।
• मध्यम अवधि (Medium-term): नियमित रूपमा डाक्टरको सल्लाह लिने र रक्त परीक्षण [Blood Test] गराउने।
• दीर्घकालीन व्यवस्थापन (Long-term Management): स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने र नियमित रूपमा आइरन [Iron] को स्तर जाँच गराउने।

नेपाली सन्दर्भमा सुझाव (Region-Specific Tips)

• गाउँघरमा पाइने खानेकुराहरू जस्तै सिस्नो, फर्सीको मुन्टा, गहतको दाल आदि आइरन [Iron] को राम्रो स्रोत हुन्।
• सहरी क्षेत्रमा आइरन [Iron] फोर्टिफाइड खानाहरू (जस्तै: आइरन [Iron] थपिएको चामल) सजिलै पाइन्छ।

गम्भीर लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्यकर्मी वा अस्पतालमा सम्पर्क गर्नुहोस्।

एनिमिया [Anemia] बाट बच्न र यसलाई नियन्त्रणमा राख्नको लागि जीवनशैलीमा परिवर्तन गर्नु आवश्यक छ। यहाँ केही सुझावहरू दिइएका छन्:

• सन्तुलित भोजन [Balanced Diet]: आइरन [Iron], भिटामिन बी १२ [Vitamin B12] र फोलिक एसिड [Folic Acid] युक्त खाना खाने। जस्तै: हरियो सागसब्जी, गेडागुडी, मासु, अण्डा, दूध आदि।
• पानी [Proper Hydration]: प्रशस्त पानी पिउने।
• नियमित व्यायाम [Regular Exercise]: नियमित रूपमा व्यायाम गर्ने।
• धुम्रपान र मद्यपानबाट टाढा रहने [Avoid Smoking and Alcohol]: धुम्रपान र मद्यपान नगर्ने।
• तनाव व्यवस्थापन [Stress Management]: तनाव कम गर्न योग, ध्यान गर्ने।
• नियमित स्वास्थ्य जाँच [Regular Health Check-up]: नियमित रूपमा स्वास्थ्य जाँच गराउने।

यी सरल बानीहरूले तपाईंको एनिमिया [Anemia] मात्र होइन, सम्पूर्ण स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउँछन्।

कहिले तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउने? (When to See a Doctor)

निम्न लक्षणहरू देखिएमा तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्:

• गम्भीर थकान [Severe Fatigue] र कमजोरी [Weakness]
• छाती दुख्ने [Chest Pain] वा सास फेर्न गाह्रो हुने [Difficulty Breathing]
• बेहोस हुने [Fainting] वा चक्कर आउने [Dizziness]
• धेरै रगत बग्ने महिनावारी [Heavy Menstrual Bleeding]
• पेटमा रगत देखा पर्ने [Blood in Stool]

यदि यी लक्षणहरू देखिए भने तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। छिटो उपचारले तपाईंलाई सुरक्षित राख्छ।

एनिमिया [Anemia] नेपालमा धेरै मानिसहरूलाई हुने समस्या हो, तर सही जानकारी र उपचारले यसलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। आइरनको कमीले हुने एनिमिया [Iron Deficiency Anemia] को उपचारमा सही खानपान, आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplement] र जीवनशैली सुधार महत्त्वपूर्ण हुन्छ। नियमित स्वास्थ्य जाँच र डाक्टरको सल्लाहले एनिमिया [Anemia] बाट बच्न मद्दत गर्छ। एनिमिया [Anemia] ले तपाईंको जीवनलाई नियन्त्रण गर्न नदिनुहोस्। सही जानकारी, उपचार र जीवनशैलीले तपाईं फेरि सामान्य जीवनमा फर्कन सक्नुहुन्छ। डा. हेल्थ नेपालको जानकारी पढ्नुहोस् र आफ्नो स्वास्थ्य सुरक्षित राख्नुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (FAQs)

प्रश्न: एनिमिया [Anemia] के हो?
उत्तर: एनिमिया [Anemia] भनेको शरीरमा रातो रक्तकोष [Red Blood Cells] वा हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] को कमी हुनु हो, जसले गर्दा शरीरमा अक्सिजनको कमी हुन्छ। यो धेरै सामान्य समस्या हो, तर समयमै उपचार गरेमा निको हुन्छ।

प्रश्न: एनिमिया [Anemia] का मुख्य लक्षणहरू के हुन्?
उत्तर: एनिमिया [Anemia] का मुख्य लक्षणहरूमा थकान [Fatigue], कमजोरी [Weakness], छाला पहेँलो हुनु [Pale Skin], सास फेर्न गाह्रो हुनु [Shortness of Breath] र चक्कर आउनु [Dizziness] आदि पर्दछन्। यदि यी लक्षणहरू देखिएमा डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।

प्रश्न: आइरनको कमीले हुने एनिमिया [Iron Deficiency Anemia] को उपचार कसरी गरिन्छ?
उत्तर: आइरनको कमीले हुने एनिमिया [Iron Deficiency Anemia] को उपचारमा आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplements] खानुपर्छ र आइरन [Iron] युक्त खानाहरू जस्तै हरियो सागसब्जी, गेडागुडी र मासु खाने सल्लाह दिइन्छ। यो उपचार प्रभावकारी हुन्छ र तपाईंलाई छिट्टै निको पार्छ।

प्रश्न: एनिमिया [Anemia] बाट बच्न के खानेकुरा खानुपर्छ?
उत्तर: एनिमिया [Anemia] बाट बच्न आइरन [Iron], भिटामिन बी १२ [Vitamin B12] र फोलिक एसिड [Folic Acid] युक्त खानाहरू खानुपर्छ। जस्तै: पालुङ्गो, मेथी, गेडागुडी, अण्डा र मासु। यी खानेकुराहरूले तपाईंको शरीरमा रगतको मात्रा बढाउँछन्।

प्रश्न: गर्भवती महिलाहरूमा एनिमिया [Anemia] को जोखिम किन बढी हुन्छ?
उत्तर: गर्भवती महिलाहरूमा शरीरलाई धेरै आइरन [Iron] को आवश्यकता पर्छ, जसले गर्दा एनिमिया [Anemia] हुने सम्भावना बढी हुन्छ। त्यसैले गर्भवती महिलाहरूले नियमित रूपमा आइरन सप्लिमेन्ट [Iron Supplements] खानुपर्छ र डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ।

प्रश्न: एनिमिया [Anemia] को परीक्षण कसरी गरिन्छ?
उत्तर: एनिमिया [Anemia] को परीक्षण गर्न रगत परीक्षण [Blood Test] गरिन्छ, जसमा हेमोग्लोबिन [Hemoglobin] र हेमाटोक्रिट [Hematocrit] को स्तर जाँच गरिन्छ। यो परीक्षण सजिलो छ र यसले तपाईंको स्वास्थ्यको बारेमा धेरै जानकारी दिन्छ।

प्रश्न: के एनिमिया [Anemia] निको पार्न सकिन्छ?
उत्तर: हो, एनिमिया [Anemia] निको पार्न सकिन्छ। सही उपचार र जीवनशैली परिवर्तनले धेरैजसो एनिमिया [Anemia] मा उल्लेख्य सुधार ल्याउन सकिन्छ — उपचार र नतिजा एनिमियाको कारणअनुसार फरक हुन्छ। सकारात्मक सोच राख्नुहोस् र डाक्टरको सल्लाह पालना गर्नुहोस्।

थप प्रश्नहरू (FAQ)

प्र: रगतको कमी (एनिमिया) कसरी पूर्ति गर्ने?
उ: आइरनको कमीले हुने एनिमियाको उपचारमा डाक्टरको सल्लाहमा आइरन सप्लिमेन्ट (फेरस सल्फेट/फेरस फ्युमरेट) र आइरनयुक्त खाना (हरियो सागसब्जी, गेडागुडी, मासु, कलेजो, सिस्नो, फर्सीको मुन्टा, गहतको दाल) आवश्यक पर्छ। भिटामिन बी१२/फोलिक एसिडको कमीले भएकोमा सोही भिटामिन सप्लिमेन्ट चाहिन्छ।

प्र: हेमोग्लोबिनको स्तर छिटो कसरी बढाउने?
उ: लेखको "कार्य योजना" खण्ड अनुसार तत्काल राहतका लागि आइरन सप्लिमेन्ट तुरुन्तै सुरु गर्ने र आइरनयुक्त खाना खाने भनिएको छ। लेखले कुनै निश्चित समयसीमा वा "फास्ट" प्रतिज्ञा गर्दैन, केवल "तत्काल राहत" भन्छ।

प्र: एनिमिया (रगतको कमी) का लक्षणहरू के हुन्?
उ: थकान, कमजोरी, छाला पहेँलो हुनु, सास फेर्न गाह्रो, टाउको दुख्नु, चक्कर आउनु आदि।

प्र: एनिमिया पूर्ति गर्न कस्ता खानेकुरा खानुपर्छ?
उ: आइरन, भिटामिन बी१२ र फोलिक एसिड युक्त खाना जस्तै पालुङ्गो, मेथी, गेडागुडी, अण्डा, मासु, दूध।

प्र: एनिमिया कहिले गम्भीर मानिने र डाक्टरलाई कहिले देखाउने?
उ: छाती दुख्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, बेहोस हुने, धेरै रगत बग्ने महिनावारी, दिशामा रगत देखिए तुरुन्त डाक्टरलाई भेट्नुपर्छ।