हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] एक प्रकारको कलेजोको संक्रमण हो, जुन हेपाटाइटिस सी भाइरस [Hepatitis C virus (HCV)] को कारणले हुन्छ। नेपालमा यो रोग धेरै मानिसहरूमा देखिन्छ र यसले कलेजोलाई गम्भीर रूपमा असर गर्छ। यो रोग लागेको धेरै वर्षसम्म लक्षणहरू नदेखिन सक्छन्, त्यसैले यसलाई समयमै पहिचान गर्न आवश्यक छ। यो रोग कसरी सर्छ, यसका लक्षणहरू के हुन्, र यसबाट कसरी बच्न सकिन्छ भन्ने बारेमा जानकारी हुनु आवश्यक छ। यो समस्या धेरै सामान्य भए पनि, तपाईंको जीवनमा असुविधा ल्याउन सक्छ। तर चिन्ता नलिनुहोस्, सही जानकारी र उपचारले यसलाई सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] एउटा भाइरल संक्रमण हो जसले कलेजोलाई असर गर्छ। यो हेपाटाइटिस सी भाइरस [Hepatitis C virus (HCV)] को कारणले हुन्छ। यो रोग लागेको व्यक्तिमा सुरुमा कुनै लक्षण नदेखिन सक्छ, तर समयमै उपचार नगरेमा कलेजोमा गम्भीर क्षति पुग्न सक्छ। हेपाटाइटिस सी धेरै तरिकाले सर्छ, जस्तै संक्रमित व्यक्तिको रगतको सम्पर्कमा आउनाले। यो रोग हेपाटाइटिस ए [Hepatitis A] र हेपाटाइटिस बी [Hepatitis B] भन्दा फरक छ किनकि यसको संक्रमण धेरै लामो समयसम्म रहन सक्छ र कलेजोलाई धेरै नोक्सान पुर्याउन सक्छ। तपाईंलाई कुन प्रकारको हेपाटाइटिस छ भनेर बुझ्दा उपचार सजिलो हुन्छ। डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्, तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। लक्षणहरू (Symptoms) थकान [Fatigue] पेट दुख्ने [Abdominal Pain] भोक नलाग्ने [Loss of Appetite] वाकवाकी लाग्ने [Nausea] छाला र आँखा पहेँलो हुने (जन्डिस) [Jaundice] गाढा रङको पिसाब आउने [Dark Urine] जोर्नी दुख्ने [Joint Pain] 👉 यी लक्षणहरू बारम्बार वा गम्भीर भए तुरुन्त डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। जटिलताहरू (Complications) यदि हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को उपचार समयमै गरिएन भने, यसले निम्न जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ: कलेजोको सिरोसिस [Cirrhosis of the Liver] कलेजोको क्यान्सर [Liver Cancer] कलेजो फेल हुने [Liver Failure] रगत बान्ता हुने [Esophageal Varices] पेटमा पानी जम्ने [Ascites] यी जटिलताहरू रोक्न समयमै उपचार आवश्यक छ। चिन्ता नलिनुहोस्, डाक्टरको सहयोगले यी समस्या टार्न सकिन्छ। हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को मुख्य कारण हेपाटाइटिस सी भाइरस [Hepatitis C virus (HCV)] हो। यो भाइरस संक्रमित व्यक्तिको रगतबाट स्वस्थ व्यक्तिमा सर्छ। यसका केही जोखिम कारकहरू निम्न छन्: संक्रमित सुईको प्रयोग [Sharing Needles] असुरक्षित यौन सम्पर्क [Unprotected Sex] संक्रमित आमाबाट बच्चामा [Mother to Child Transmission] चिकित्सा उपकरणहरू पुन: प्रयोग गर्दा [Reuse of Medical Equipment] ट्याटु वा शरीरमा प्वाल पार्दा [Tattooing or Body Piercing] यी कारणहरू हाम्रो दैनिकीसँग जोडिएका हुन्छन्। साना सुधारहरूले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छ — तपाईं आफ्नो स्वास्थ्यमा नियन्त्रण राख्न सक्नुहुन्छ। हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को निदान गर्न डाक्टरले निम्न परीक्षणहरू गर्न सक्छन्: रक्त परीक्षण [Blood Test]: यो परीक्षणले हेपाटाइटिस सी भाइरस [Hepatitis C virus (HCV)] को उपस्थिति पत्ता लगाउँछ। कलेजोको कार्य परीक्षण [Liver Function Test]: यसले कलेजोले कति राम्रोसँग काम गरिरहेको छ भनेर देखाउँछ। भाइरल लोड परीक्षण [Viral Load Test]: यसले रगतमा भाइरसको मात्रा नाप्छ। कलेजो बायोप्सी [Liver Biopsy]: यसमा कलेजोको सानो टुक्रा निकालेर जाँच गरिन्छ। अल्ट्रासाउन्ड [Ultrasound]: कलेजोको अवस्था हेर्नको लागि। यी परीक्षणहरूले अन्य गम्भीर समस्या पत्ता लगाउन मद्दत गर्छन्। परीक्षणहरू सामान्यतया सजिला र सुरक्षित हुन्छन्। यसले तपाईंलाई स्पष्ट उत्तर दिन्छ, जसले उपचारलाई अझ प्रभावकारी बनाउँछ। हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को उपचारमा निम्न कुराहरू समावेश हुन्छन्: औषधि उपचार (Medicinal Treatments) एन्टिभाइरल औषधि [Antiviral Medications]: हेपाटाइटिस सी भाइरस [Hepatitis C virus (HCV)] लाई मार्न प्रयोग गरिने औषधिहरू जस्तै सोफोस्फुविर [Sofosbuvir] र भेल्पाटास्फिर [Velpatasvir] धेरै प्रभावकारी हुन्छन्। इन्टरफेरोन [Interferon]: यो औषधि पहिले प्रयोग गरिन्थ्यो, तर अहिले यसको प्रयोग कम भएको छ किनकि नयाँ औषधिहरू धेरै प्रभावकारी छन्। गैर-औषधि उपचार (Non-Medicinal Treatments) आराम [Rest]: पर्याप्त आराम गर्नु कलेजोको लागि महत्त्वपूर्ण छ। स्वस्थ आहार [Healthy Diet]: सन्तुलित र स्वस्थ भोजन खानुहोस्। पानी [Water]: प्रशस्त पानी पिउनुहोस्। मदिरापान नगर्ने [Avoid Alcohol]: मदिरापानले कलेजोलाई थप क्षति पुर्याउँछ। कहिले डाक्टरलाई देखाउने (When to Seek Medical Help) जन्डिस देखिएमा [If Jaundice Appears] पेट दुखेमा [If you have Abdominal Pain] थकान धेरै लागेमा [If you feel too much Fatigue] अन्य गम्भीर लक्षण देखिएमा [If other serious symptoms appear] गम्भीर लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्यकर्मी वा अस्पतालमा सम्पर्क गर्नुहोस्। आहार र जीवनशैली (Diet & Lifestyle) सन्तुलित भोजन [Balanced Diet]: फलफूल, तरकारी र अन्न समावेश भएको सन्तुलित भोजन खानुहोस्। प्रशस्त पानी पिउनुहोस् [Drink Plenty of Water]: दिनभर प्रशस्त पानी पिउनुहोस्। नियमित व्यायाम [Regular Exercise]: नियमित रूपमा व्यायाम गर्नुहोस्। मदिरापान र धुम्रपान नगर्ने [Avoid Alcohol and Smoking]: मदिरापान र धुम्रपानबाट टाढा रहनुहोस्। तनाव व्यवस्थापन [Stress Management]: तनाव कम गर्न योग र ध्यान गर्नुहोस्। नियमित स्वास्थ्य जाँच [Regular Health Check-up]: नियमित रूपमा स्वास्थ्य जाँच गराउनुहोस्। यी सरल बानीहरूले तपाईंको कलेजोलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छन्। यदि तपाईंलाई हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को लक्षणहरू देखिएमा वा जोखिम कारकहरू छन् भने तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। समयमै निदान र उपचारले कलेजोलाई थप क्षति हुनबाट बचाउन सक्छ। निम्न अवस्थामा तुरुन्त डाक्टरलाई सम्पर्क गर्नुहोस्: छाला र आँखा पहेँलो भएमा [If Skin and Eyes Turn Yellow] पेटमा अत्यधिक दुखाइ भएमा [If there is Excessive Abdominal Pain] पिसाब गाढा भएमा [If Urine Turns Dark] धेरै थकान महसुस भएमा [If you feel too much Fatigue] यदि यी लक्षणहरू देखिए भने तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। छिटो उपचारले तपाईंलाई सुरक्षित राख्छ। हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] एक गम्भीर रोग हो, तर सही उपचार र जीवनशैली परिवर्तनले यसलाई निको पार्न सकिन्छ। Hepatitis C को समयमै पहिचान र उपचारले कलेजोलाई बचाउन सकिन्छ। स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनुहोस् र नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउनुहोस्। हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] ले तपाईंको जीवनलाई नियन्त्रण गर्न नदिनुहोस्। सही जानकारी, उपचार र जीवनशैलीले तपाईं फेरि सामान्य जीवनमा फर्कन सक्नुहुन्छ। डा. हेल्थ नेपालको जानकारी पढ्नुहोस् र आफ्नो स्वास्थ्य सुरक्षित राख्नुहोस्। प्रश्न: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] कसरी सर्छ? उत्तर: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] संक्रमित व्यक्तिको रगतबाट सर्छ। असुरक्षित सुईको प्रयोग [Needle Sharing], असुरक्षित यौन सम्पर्क [Unprotected Sex], र संक्रमित आमाबाट बच्चामा [Mother to Child Transmission] यो रोग सर्ने मुख्य कारणहरू हुन्। प्रश्न: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] का लक्षणहरू के हुन्? उत्तर: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] का लक्षणहरूमा थकान [Fatigue], पेट दुख्ने [Abdominal Pain], भोक नलाग्ने [Loss of Appetite], र छाला पहेँलो हुने (जन्डिस) [Jaundice] आदि पर्दछन्। प्रश्न: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को उपचार के हो? उत्तर: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को उपचारमा एन्टिभाइरल औषधिहरू [Antiviral Medications] प्रयोग गरिन्छ। यी औषधिहरूले भाइरसलाई मार्छन् र कलेजोलाई क्षति हुनबाट बचाउँछन्। डाक्टरको सल्लाह अनुसार औषधि सेवन गर्नुहोस्। प्रश्न: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] बाट कसरी बच्ने? उत्तर: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] बाट बच्नको लागि असुरक्षित सुईको प्रयोग नगर्नुहोस् [Avoid Needle Sharing], सुरक्षित यौन सम्पर्क राख्नुहोस् [Practice Safe Sex], र ट्याटु बनाउँदा सावधानी अपनाउनुहोस् [Take Precautions While Tattooing]। प्रश्न: के हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] निको हुन्छ? उत्तर: हो, हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को उपचारले धेरैजसो मानिसहरूमा यो रोग निको हुन्छ। नयाँ औषधिहरू धेरै प्रभावकारी छन् र यसले ९०% भन्दा बढी मानिसहरूलाई निको पार्छ। प्रश्न: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को परीक्षण कहाँ गर्ने? उत्तर: हेपाटाइटिस सी [Hepatitis C] को परीक्षण नेपालका धेरै अस्पताल र प्रयोगशालाहरूमा उपलब्ध छ। आफ्नो नजिकैको स्वास्थ्य केन्द्रमा सम्पर्क गरेर परीक्षण गराउन सक्नुहुन्छ।

डाक्टरसँग परामर्श गर्न तयार हुनुहुन्छ?

डाक्टर खोज्नुहोस्