नङरा [Ingrown Toenail]: के हो? कारण, उपचार र रोकथाम

# नङरा [Ingrown Toenail]: कारण, लक्षण, उपचार र रोकथाम

परिचय

नङरा [Ingrown toenail] एउटा सामान्य खुट्टाको समस्या हो जहाँ नङको छेउ वा कुना छालामा छिरेर बढ्छ। यसले दुखाइ, रातोपन र सुन्निने गर्दछ, र यदि उपचार गरिएन भने संक्रमण [infection] हुन सक्छ। नेपालमा धेरै मानिसहरूले जुत्ताको गलत छनौट वा नङ काट्ने गलत तरिकाका कारण यो समस्याको सामना गर्छन्, जसले गर्दा दैनिक गतिविधिहरूमा असहजता उत्पन्न हुन्छ।

यो लेखले नङराका कारणहरू, लक्षणहरू, यसको उपचारका तरिकाहरू र यसबाट बच्न अपनाउन सकिने रोकथामका उपायहरू बारे विस्तृत जानकारी प्रदान गर्दछ। समयमै सही जानकारी र हेरचाहले यस समस्यालाई जटिल हुनबाट जोगाउन मद्दत गर्दछ। तपाईंको खुट्टाको स्वास्थ्य महत्वपूर्ण छ, यसलाई बेवास्ता नगर्नुहोस्।

नङरा के हो?

नङरा [Ingrown toenail], जसलाई चिकित्सकीय भाषामा ओन्कोक्रिप्टोसिस [onychocryptosis] भनिन्छ, तब हुन्छ जब नङको छेउछाउको छालामा नङको किनारा भित्र पस्छ। यो प्रायः खुट्टाको ठूलो औंलामा हुन्छ। नङ छालामा पसेपछि, यसले छालालाई चिर्छ, जसले गर्दा सूजन [inflammation], दुखाइ र कहिलेकाहीँ संक्रमण [infection] हुन्छ। नङराको कारणले छालामा घाउ [wound] बन्न सक्छ, जसबाट ब्याक्टेरिया [bacteria] प्रवेश गरी संक्रमण फैलाउन सक्छ।

नेपालमा, विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रहरूमा, मानिसहरूले खुल्ला जुत्ता वा चप्पल लगाउने र नङको सरसफाइमा ध्यान नदिने कारणले नङराको समस्या देखिन सक्छ। साँघुरो वा अनुपयुक्त जुत्ताको प्रयोग, विशेषगरी शहरहरूमा, यसको अर्को प्रमुख कारण हो। काम गर्ने शैली, जस्तै लामो समयसम्म उभिने वा भारी जुत्ता लगाउने, ले पनि यो समस्या बढाउन सक्छ। नङराको समस्याबाट मुक्ति पाउन सही जानकारी र उचित हेरचाह आवश्यक छ।

🚨 लक्षणहरू [Symptoms]

नङरा का मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्:

• • खुट्टाको औंलामा दुखाइ [Pain in the toe]

• • खुट्टाको औंला रातो हुनु [Redness of the toe]

• • खुट्टाको औंला सुन्निनु [Swelling of the toe]

• • नङराको वरिपरि कोमलपन [Tenderness around the ingrown toenail]

• • संक्रमण भएमा पिप आउनु [Pus discharge if infected]

• • नङराको छेउमा मासु बढ्नु (ग्रानुलेसन टिस्यु) [Overgrowth of skin (granulation tissue) around the nail]

• • नङराको छेउमा तातोपन [Warmth around the toenail]

मधुमेह [diabetes] भएका व्यक्तिहरू, खुट्टामा रक्तसञ्चार [blood circulation] कम भएका व्यक्तिहरू, वा कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली [weak immune system] भएका व्यक्तिहरूमा नङराको समस्या अझ गम्भीर हुन सक्छ र छिटो संक्रमण हुन सक्छ।

⚠️ रेड फ्ल्याग संकेतहरू [Red Flags]

नङराका केही लक्षणहरूले गम्भीर समस्याको संकेत गर्न सक्छन् र तुरुन्तै चिकित्सकीय ध्यान आवश्यक पर्दछ। यी खतरनाक संकेतहरूलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन:

• ⚠️ औंलामा तीव्र दुखाइ जसले हिड्न गाह्रो बनाउँछ [Severe pain making walking difficult]

• ⚠️ औंला वरिपरि पिपको मात्रा बढ्नु [Increased pus discharge around the toe]

• ⚠️ संक्रमण फैलिएको संकेत (रातो धर्का वा फैलिएको रातोपन) [Signs of spreading infection (red streaks or spreading redness)]

• ⚠️ ज्वरो आउनु [Fever]

• ⚠️ खुट्टाको औंला र खुट्टाको अन्य भागमा सुन्निने [Swelling extending beyond the toe to the foot]

• ⚠️ खुट्टाको औंलाबाट दुर्गन्ध आउनु [Foul odor from the toe]

• ⚠️ खुट्टाको औंलामा सुन्निएको ठाउँमा तातोपन [Increased warmth in the swollen area of the toe]

• ⚠️ मधुमेहका बिरामीहरूमा घाउ निको नहुनु [Non-healing wound in diabetic patients]

जटिलताहरू [Complications]

यदि नङराको समयमै उपचार गरिएन भने, यसले विभिन्न जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ:

• • स्थानीय संक्रमण [Local infection]

• • सेलुलाइटिस [Cellulitis] (छालाको गम्भीर संक्रमण)

• • ओस्टियोमाइलाइटिस [Osteomyelitis] (हड्डीको संक्रमण)

• • नङको विकृति [Nail deformity]

• • नङ स्थायी रूपमा झर्नु [Permanent nail loss]

• • मधुमेहका बिरामीहरूमा खुट्टामा अल्सर र ग्याङ्ग्रीन [Foot ulcers and gangrene in diabetic patients]

⚠️ कारण र जोखिम कारकहरू [Causes & Risk Factors]

नङरा धेरै कारणहरूले हुन सक्छ। यहाँ मुख्य कारणहरू उल्लेख गरिएका छन्:

जीवनशैली [Lifestyle]:

• • • साँघुरो वा कसिलो जुत्ता लगाउनु [Wearing tight or narrow shoes]

• • • औंलाहरूलाई थिच्ने जुत्ता लगाउनु [Wearing shoes that compress the toes]

• • • अग्लो हिल [high heels] भएको जुत्ता लगाउनु

• • • नङलाई धेरै छोटो काट्नु [Cutting nails too short]

• • • नङलाई कुनाबाट गोलो पारेर काट्नु [Cutting nails in a rounded fashion at the corners]

• • • नङको छेउछाउको छालालाई काट्नु [Cutting the skin around the nail]

• • • खुट्टामा चोटपटक [Trauma to the foot or nail]

• • • अत्यधिक पसिना आउनु [Excessive sweating] (हाइपरहाइड्रोसिस)

चिकित्सा अवस्था [Medical Conditions]:

• • • खुट्टाको फङ्गस संक्रमण [Fungal infection of the foot] (एथलीट फुट)

• • • मधुमेह [Diabetes] (घाउ निको हुने प्रक्रियामा ढिलाइ र संक्रमणको जोखिम बढाउँछ)

• • • खुट्टामा रक्तसञ्चार कम हुनु [Poor blood circulation in the feet]

अन्य [Other]:

• • • नङको प्राकृतिक आकार [Natural curvature of the nail] (वंशानुगत कारकहरूले नङको आकारलाई असर गर्न सक्छन्)

• • • केही औषधिहरूको सेवन [Certain medications] (जस्तै क्यान्सर केमोथेरापीका केही औषधिहरूले नङको वृद्धिमा परिवर्तन ल्याउन सक्छन्)

नेपालमा जोखिम कारकहरू [Risk Factors in Nepal]:

• • अनुचित जुत्ता र चप्पलको प्रयोग [Use of improper shoes and sandals]: विशेष गरी ग्रामीण क्षेत्रहरूमा, मानिसहरूले काम गर्दा वा दैनिक जीवनमा खुट्टाको सुरक्षा र आरामलाई ध्यान नदिई जुत्ता लगाउने गर्छन्।

• • नङको सरसफाइमा कमी [Lack of nail hygiene]: नङ नियमित रूपमा काट्ने र सफा राख्ने बानीको अभाव।

• • स्वास्थ्य शिक्षाको कमी [Lack of health education]: नङराका कारणहरू र रोकथामका उपायहरू बारे जानकारीको अभाव।

• • परम्परागत उपचार विधिहरू [Traditional treatment methods]: कहिलेकाहीँ घरेलु वा परम्परागत उपचार विधिहरू अपनाउँदा समस्या अझ बिग्रन सक्छ।

• • मधुमेहको बढ्दो दर [Increasing rate of diabetes]: नेपालमा मधुमेहका बिरामीहरूको संख्या बढ्दै गएकोले नङराका जटिलताहरूको जोखिम पनि बढेको छ।

🩺 निदान र परीक्षणहरू [Diagnosis & Tests]

नङराको निदान सामान्यतया शारीरिक परीक्षण [physical examination] र लक्षणहरूको आधारमा गरिन्छ। डाक्टरले तपाईंको खुट्टाको औंलाको जाँच गर्छन् र नङराको गम्भीरता र संक्रमणको अवस्था पत्ता लगाउँछन्।

• • शारीरिक परीक्षण [Physical examination]: डाक्टरले तपाईंको खुट्टाको औंलाको निरीक्षण गर्छन् र दुखाइ, रातोपन, सुन्निने र पिपको जाँच गर्छन्।

• • मेडिकल इतिहास [Medical history]: डाक्टरले तपाईंको जुत्ताको बानी, नङ काट्ने तरिका र कुनै अन्तर्निहित स्वास्थ्य अवस्था (जस्तै मधुमेह) बारे सोधपुछ गर्छन्।

• • एक्स-रे [X-ray]: यदि हड्डीको संक्रमण [bone infection] (ओस्टियोमाइलाइटिस) शंका गरिएको छ भने, एक्स-रे गर्न सकिन्छ।

• • रगत परीक्षण [Blood tests]: यदि गम्भीर संक्रमणको शंका छ भने, संक्रमणको हद पत्ता लगाउन रगत परीक्षण (जस्तै सीबीसी [CBC]) गर्न सकिन्छ।

• • नङको नमूना [Nail sample]: यदि फङ्गस संक्रमण [fungal infection] शंका गरिएको छ भने, नङको सानो नमूना लिएर प्रयोगशालामा परीक्षण गर्न सकिन्छ।

सहि निदानले सही उपचार योजना बनाउन मद्दत गर्छ र जटिलताहरूलाई रोक्छ। यदि तपाईंलाई नङराको समस्या छ जस्तो लाग्छ भने, चिकित्सकसँग परामर्श लिनु महत्त्वपूर्ण छ।

💊 उपचार [Treatment]

नङराको उपचार यसको गम्भीरतामा निर्भर गर्दछ। हल्का अवस्थामा घरेलु उपचार [home remedies] पर्याप्त हुन सक्छ, जबकि गम्भीर वा संक्रमित अवस्थामा चिकित्सकीय हस्तक्षेप [medical intervention] आवश्यक पर्दछ। उपचारको मुख्य उद्देश्य दुखाइ कम गर्ने, संक्रमण हटाउने र नङलाई सामान्य रूपमा बढ्न मद्दत गर्ने हो।

घरेलु उपचार [Home Remedies]:

हल्का नङराको लागि, दिनमा ३-४ पटक १०-१५ मिनेटको लागि तातो पानीमा खुट्टा भिजाउनुहोस्। यसले सुन्निने र दुखाइ कम गर्न मद्दत गर्दछ। नङको छेउमा कपासको सानो टुक्रा वा डेन्टल फ्लस [dental floss] राखेर नङलाई छालाबाट उठाउन प्रयास गर्न सकिन्छ। सधैं सफा र सुक्खा राख्नुहोस्।

एन्टीबायोटिक [Antibiotics]:

यदि संक्रमण [infection] छ भने, डाक्टरले मौखिक [oral] वा सामयिक [topical] एन्टीबायोटिकहरू सिफारिस गर्न सक्छन्। पिप वा रातोपन जस्ता संक्रमणका लक्षणहरू देखिएमा तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श लिनुहोस्। एन्टीबायोटिकको डोज र अवधि डाक्टरको सल्लाह अनुसार मात्र लिनुपर्छ।

नङको आंशिक हटाउने [Partial Nail Removal] (पार्शियल नेल एभल्शन):

यदि नङरा गम्भीर छ र घरेलु उपचारले काम गर्दैन भने, डाक्टरले नङको त्यो भागलाई हटाउन सक्छन् जुन छालामा छिरेको छ। यो प्रक्रिया स्थानीय एनेस्थेसिया [local anesthesia] दिएर गरिन्छ। नेपालमा धेरैजसो क्लिनिक र अस्पतालमा यो सेवा उपलब्ध छ।

नङको स्थायी हटाउने [Permanent Nail Removal] (म्याट्रिक्सेक्टोमी):

यदि नङरा बारम्बार दोहोरिन्छ भने, डाक्टरले नङको जराको भाग (नेल म्याट्रिक्स [nail matrix]) लाई रासायनिक पदार्थ (फेनोल [phenol]) वा लेजर [laser] प्रयोग गरेर स्थायी रूपमा हटाउन सिफारिस गर्न सक्छन्। यसले नङको त्यो भागलाई फेरि बढ्नबाट रोक्छ। यो प्रक्रिया विशेषज्ञ [specialist] द्वारा गरिनुपर्छ।

उचित खुट्टाको हेरचाह र जुत्ताको छनौट [Proper Foot Care and Footwear Selection]:

उपचार पछि र रोकथामका लागि, खुट्टाको सरसफाइमा ध्यान दिनुहोस्। सधैं आरामदायी, खुल्ला र पर्याप्त ठाउँ भएको जुत्ता लगाउनुहोस्। नङलाई सीधा काट्नुहोस् र धेरै छोटो नपार्नुहोस्। मधुमेह [diabetes] भएका बिरामीहरूले खुट्टाको विशेष हेरचाह गर्नुपर्छ र नियमित रूपमा डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ।

🌱 आहार र जीवनशैली [Diet & Lifestyle]

नङराको उपचारमा आहारको प्रत्यक्ष भूमिका नभए पनि, समग्र स्वास्थ्य र संक्रमणबाट बच्न स्वस्थ आहार महत्त्वपूर्ण छ।

• • प्रशस्त पानी पिउनुहोस् [Drink plenty of water]: शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्न र समग्र स्वास्थ्यका लागि।

• • भिटामिन सी युक्त खाना [Vitamin C rich foods]: कागती, सुन्तला, अमला जस्ता फलफूलले घाउ निको पार्न मद्दत गर्दछ।

• • जिंक युक्त खाना [Zinc rich foods]: दाल, गेडागुडी, नटहरूले प्रतिरक्षा प्रणाली [immune system] बलियो बनाउँछ।

• • प्रोटिन युक्त खाना [Protein rich foods]: मासु, दाल, गेडागुडीले तन्तुको मर्मत र नयाँ तन्तु निर्माणमा मद्दत गर्छ।

• • एन्टि-इन्फ्लेमेटरी खाना [Anti-inflammatory foods]: बेसार, अदुवा, हरियो सागसब्जीले सूजन कम गर्न मद्दत गर्छ।

• • चिनीको मात्रा कम गर्नुहोस् [Reduce sugar intake]: चिनीको अधिक सेवनले संक्रमणको जोखिम बढाउन सक्छ।

स्वस्थ र सन्तुलित आहारले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई बलियो बनाउँछ, जसले गर्दा संक्रमणसँग लड्न र घाउ निको पार्न मद्दत गर्दछ। साना सुधारहरूले पनि ठूलो फरक पार्न सक्छन्।

🔍 रोकथामका उपायहरू [Prevention]

नङराबाट बच्नका लागि केही सरल उपायहरू अपनाउन सकिन्छ। यी उपायहरूले नङराको जोखिम कम गर्न र भविष्यमा यसलाई दोहोरिनबाट रोक्न मद्दत गर्दछन्।

नङ सही तरिकाले काट्नुहोस् [Trim Nails Correctly]:

नङलाई सधैं सीधा काट्नुहोस् र धेरै छोटो नपार्नुहोस्। नङको छेउलाई गोलो पारेर नकाट्नुहोस्। नङको किनाराहरूलाई छाला भित्र पस्न नदिनुहोस्। नङ काट्नका लागि सफा र तीखा नङ कटर [nail cutter] प्रयोग गर्नुहोस्।

सही जुत्ता छनौट गर्नुहोस् [Choose Proper Footwear]:

आरामदायी, खुल्ला र पर्याप्त ठाउँ भएको जुत्ता लगाउनुहोस् जसले औंलाहरूलाई थिच्दैन। अग्लो हिल [high heels] वा साँघुरो जुत्ता लगाउनबाट बच्नुहोस्। खेलकुद गर्दा वा काम गर्दा आफ्नो खुट्टालाई सुरक्षित राख्ने जुत्ता लगाउनुहोस्।

खुट्टाको सरसफाइमा ध्यान दिनुहोस् [Maintain Foot Hygiene]:

नियमित रूपमा खुट्टा धुनुहोस् र राम्ररी सुकाउनुहोस्, विशेष गरी औंलाहरूका बीचमा। खुट्टालाई सफा र सुक्खा राख्नाले संक्रमणको जोखिम कम हुन्छ। मोजा [socks] दैनिक परिवर्तन गर्नुहोस्।

नियमित खुट्टा जाँच गर्नुहोस् [Regular Foot Checks]:

विशेष गरी मधुमेह [diabetes] भएका व्यक्तिहरूले आफ्नो खुट्टा नियमित रूपमा जाँच गर्नुपर्छ। कुनै पनि रातोपन, सुन्निने वा दुखाइको संकेत देखिएमा तुरुन्तै चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ।

🚨 कहिले डाक्टरलाई देखाउने? [When to See a Doctor]

यदि तपाईंलाई निम्न लक्षणहरू देखिएमा तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुहोस्:

• 🚨 औंलामा तीव्र दुखाइ र असहजता [Severe pain and discomfort in the toe]

• 🚨 नङराको वरिपरि रातोपन र सुन्निने [Redness and swelling around the ingrown toenail]

• 🚨 पिप निस्कनु वा संक्रमणका अन्य लक्षणहरू [Pus discharge or other signs of infection]

• 🚨 ज्वरो आउनु [Fever]

• 🚨 खुट्टाको औंलामा तातोपन वा रातो धर्का देखिनु [Warmth or red streaks on the toe]

• 🚨 मधुमेहका बिरामीहरूमा खुट्टामा कुनै पनि घाउ वा परिवर्तन [Any wound or change in the foot for diabetic patients]

• 🚨 घरमै उपचार गर्दा पनि लक्षणहरूमा सुधार नआउनु [Symptoms not improving with home treatment]

• 🚨 नङरा बारम्बार दोहोरिनु [Recurrent ingrown toenails]

ढिलाइ गर्नाले संक्रमण गम्भीर हुन सक्छ र जटिलताहरू निम्त्याउन सक्छ। विशेष गरी बालबालिका, वृद्धवृद्धा र मधुमेहका बिरामीहरूले तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ। तपाईं एक्लै हुनुहुन्न, सहयोग उपलब्ध छ।

निष्कर्ष [Conclusion]

नङरा [Ingrown toenail] एक पीडादायक तर रोकथाम गर्न सकिने समस्या हो जसले दैनिक जीवनमा बाधा पुर्याउन सक्छ। सही नङ काट्ने तरिका, उपयुक्त जुत्ताको छनौट र खुट्टाको उचित सरसफाइले यसबाट बच्न सकिन्छ। नेपालमा धेरै मानिसहरूले जुत्ताको गलत छनौट वा नङ काट्ने गलत तरिकाका कारण यो समस्याको सामना गर्छन्।

यदि तपाईंलाई नङराको समस्या छ जस्तो लाग्छ भने, घरेलु उपचारबाट सुरु गर्न सकिन्छ, तर यदि लक्षणहरू बिग्रिएमा वा संक्रमणको संकेत देखिएमा तुरुन्तै स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुहोस्। समयमै उपचारले जटिलताहरूलाई रोक्छ र तपाईंलाई स्वस्थ खुट्टाका साथ हिड्न मद्दत गर्छ। तपाईंको खुट्टाको हेरचाह गर्नु आफैंको हेरचाह गर्नु हो।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू [FAQs]

प्रश्न: नङरा [Ingrown toenail] कसरी हुन्छ?

उत्तर: नङरा प्रायः नङलाई धेरै छोटो वा गोलो पारेर काट्दा, साँघुरो जुत्ता लगाउँदा वा खुट्टामा चोट लाग्दा हुन्छ। यसले गर्दा नङको छेउछाउको छालामा नङ भित्र पस्छ र दुखाइ, रातोपन र सुन्निने गर्दछ।

प्रश्न: नङराको घरेलु उपचार के हो?

उत्तर: हल्का नङराका लागि, दिनमा ३-४ पटक तातो पानीमा खुट्टा भिजाउने, नङको छेउमा कपासको सानो टुक्रा राखेर नङलाई उठाउने र खुट्टालाई सफा र सुक्खा राख्ने जस्ता उपायहरू अपनाउन सकिन्छ।

प्रश्न: नङराको लागि कहिले डाक्टरलाई देखाउने?

उत्तर: यदि तपाईंलाई तीव्र दुखाइ, पिप निस्कने, ज्वरो आउने, संक्रमण फैलिएको संकेत वा मधुमेह [diabetes] छ भने, तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ।

प्रश्न: नङराबाट कसरी बच्न सकिन्छ?

उत्तर: नङलाई सधैं सीधा काट्नुहोस्, धेरै छोटो नपार्नुहोस्। आरामदायी र खुल्ला जुत्ता लगाउनुहोस् जसले औंलाहरूलाई थिच्दैन। खुट्टाको सरसफाइमा ध्यान दिनुहोस्।

प्रश्न: के नङरा आफैं निको हुन्छ?

उत्तर: हल्का नङरा घरेलु उपचारले आफैं निको हुन सक्छ, तर यदि यो संक्रमित भएमा वा गम्भीर भएमा चिकित्सकीय उपचार आवश्यक पर्दछ।

प्रश्न: नङराले मधुमेहका बिरामीहरूलाई कसरी असर गर्छ?

उत्तर: मधुमेह [diabetes] का बिरामीहरूमा नङराले सजिलै संक्रमण गराउन सक्छ र घाउ निको हुन ढिलो हुन्छ। यसले गम्भीर जटिलताहरू जस्तै अल्सर [ulcers] वा ग्याङ्ग्रीन [gangrene] समेत निम्त्याउन सक्छ।

प्रश्न: के नङरा सधैं शल्यक्रिया [surgery] द्वारा उपचार गर्नुपर्छ?

उत्तर: होइन, नङराको उपचार सधैं शल्यक्रियाद्वारा गरिँदैन। हल्का अवस्थामा घरेलु उपचार वा एन्टीबायोटिकले काम गर्न सक्छ। गम्भीर वा बारम्बार दोहोरिने अवस्थामा मात्र शल्यक्रिया आवश्यक पर्न सक्छ।

सन्दर्भहरू [Sources]

• • American Academy of Orthopaedic Surgeons: Ingrown Toenail ↗

• • Mayo Clinic: Ingrown toenail ↗

• • NHS Choices: Ingrown toenail ↗

• • World Health Organization: Basic Foot Care ↗

• • Podiatry Today: Ingrown Toenails: Understanding Causes and Treatments (2020) ↗

• • Nepal Ministry of Health and Population - Health Sector Strategy ↗

बाह्य लिङ्कहरू तिनीहरूको सम्बन्धित संस्थाहरूको स्वामित्वमा छन्।

⚠️ चिकित्सा अस्वीकरण [Medical Disclaimer]

यो लेख केवल शैक्षिक उद्देश्य [Educational Purpose] को लागि हो र व्यक्तिगत चिकित्सा सल्लाह [Medical Advice] को विकल्प होइन। कुनै स्वास्थ्य समस्याको लागि सधैं योग्य डाक्टर [Qualified Doctor] सँग सल्लाह लिनुहोस्। यदि तपाईंलाई आकस्मिक स्वास्थ्य समस्या [Medical Emergency] छ भने, तुरुन्त नजिकको अस्पताल [Hospital] मा जानुहोस् वा १०२ (एम्बुलेन्स) मा फोन गर्नुहोस्।