यदि तपाईंको मनमा जिउन गाह्रो भइरहेको छ, वा आफूलाई चोट पुर्याउने वा जीवन समाप्त गर्ने विचार आइरहेको छ भने — तपाईं एक्लै हुनुहुन्न, र यो पीडा सधैंभरि यस्तै रहँदैन। यो पीडा साँच्चै भारी हुन सक्छ, तर सहयोग लिँदा यो हल्का हुन्छ।
अहिले नै कुरा गर्न चाहनुहुन्छ भने: राष्ट्रिय आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन 1166 मा दिनको २४ घण्टा, हप्ताको ७ दिन, निःशुल्क र गोप्य रूपमा कुरा गर्न सकिन्छ। तालिमप्राप्त काउन्सिलरहरूले सुन्नुहुन्छ, न्याय गर्दैनन्।
यो महसुस हुनु के अर्थ राख्छ?
यस्ता विचार आउनु भनेको तपाईं "कमजोर" वा "पागल" हुनुभयो भन्ने होइन। यो प्रायः लामो समयदेखिको तनाव, दुःख, वा समस्याहरू एकैसाथ थुप्रिँदा दिमागले "अब यो पीडा असहनीय भयो" भनेर दिने संकेत हो। यो एउटा वास्तविक, गम्भीर तर उपचारयोग्य अवस्था हो — ठीक जसरी शरीरको कुनै बिरामी उपचारयोग्य हुन्छ।
आफूमा वा साथीमा कस्ता संकेत देख्न सकिन्छ?
- साथीभाइ र परिवारबाट टाढा हुँदै जानु
- "म बोझ मात्र हुँ," "सबैलाई म नभए बेस हुन्थ्यो" जस्ता कुरा भन्नु
- निराशा वा "केही परिवर्तन हुँदैन" भन्ने भावना बारम्बार आउनु
- आफ्ना मनपर्ने सामान अरूलाई दिन थाल्नु, वा अचानक बिदाइको जस्तो व्यवहार गर्नु
- निद्रा, खानपान, वा मुडमा ठूलो परिवर्तन आउनु
के गर्दा साँच्चै मद्दत हुन्छ?
- कसैलाई भन्नुहोस्: भरोसा गर्न सकिने साथी, परिवारको सदस्य, शिक्षक, वा काउन्सिलरलाई खोलेर भन्नुहोस्। यो भन्नु कमजोरी होइन, साहसको काम हो।
- हेल्पलाइनमा फोन गर्नुहोस्: 1166 मा कुनै पनि बेला सम्पर्क गर्न सकिन्छ, कुरा गर्न मात्रै पनि, केही ठूलो कारण नभए पनि।
- एक्लै नबस्नुहोस्: पीडा तीव्र भइरहेको बेला, भरोसा गर्न सकिने कोहीसँग बस्नु वा नजिकै रहनुहोस्।
- खतरा हुन सक्ने कुनै पनि वस्तुबाट टाढा हुनुहोस्: पीडाको क्षण छोटो हुन सक्छ — यदि आफूलाई चोट पुर्याउन सक्ने कुनै वस्तु नजिकै छ भने, त्यसबाट अस्थायी रूपमा टाढा हुनु वा कसैलाई त्यो हटाइदिन भन्नु साँच्चै ज्यान बचाउन सक्छ।
यदि साथीले तपाईंलाई यस्तो कुरा भन्यो भने
यदि कुनै साथी वा परिवारको सदस्यले आत्महत्याको विचार आइरहेको बताउँछ भने:
- गम्भीरतापूर्वक लिनुहोस्: यसलाई हल्का नलिनुहोस् वा "यस्तो नभन" भनेर छिटो टुंग्याउने कोसिस नगर्नुहोस्।
- सुन्नुहोस्, न्याय नगर्नुहोस्: समाधान दिनुभन्दा पहिले, बोल्न दिनुहोस् र सुन्नुहोस्।
- गोप्य राख्ने वाचा नगर्नुहोस्: यदि साँच्चै खतरा छ भने, यो कुरा कुनै भरोसा गर्न सकिने वयस्क (शिक्षक, अभिभावक, काउन्सिलर) लाई थाहा दिनु आवश्यक छ, गोप्य नराखी।
- सँगै हेल्पलाइनमा फोन गर्नुहोस्: 1166 मा सँगै फोन गर्न वा नजिकैको वयस्कसम्म पुर्याउन मद्दत गर्नुहोस्।
आफूलाई चोट पुर्याउने बानी (Self-Harm)
कहिलेकाहीं मानिसले आत्महत्याको उद्देश्य बिना नै, भित्री पीडा कम गर्ने प्रयासस्वरूप आफूलाई चोट पुर्याउने बानी बसाउँछन्। यो फरक कुरा हो, तर यो पनि उत्तिकै गम्भीर संकेत हो कि भित्र कतै ठूलो पीडा छ जसलाई सहयोग चाहिएको छ। यसमा पनि लाज मान्नुभन्दा, माथि उल्लेखित उही सहयोगका उपायहरू (कसैलाई भन्ने, हेल्पलाइनमा सम्पर्क गर्ने) उत्तिकै लागू हुन्छन्।
याद राख्नुहोस्
अहिले महसुस भइरहेको पीडा जति गहिरो भए पनि, यो सधैंभरि यस्तै रहँदैन। सहयोगले साँच्चै फरक पार्छ। सम्पर्क गर्नु ढिलो हुँदैन।
राष्ट्रिय आत्महत्या रोकथाम हेल्पलाइन: 1166 (निःशुल्क, गोप्य, २४ घण्टा उपलब्ध)
सन्दर्भ
- World Health Organization (Nepal). "Nepal's National Suicide Prevention Helpline Service Helping Save Lives." Available at: who.int/nepal
- Robinson, J. et al. "#chatsafe: A young person's guide for communicating safely online about suicide and self-harm." Available at: PMC10395901
- Samaritans. "Media Guidelines for Reporting Suicide and Self-Harm." Available at: samaritans.org