छोटो उत्तर: कफीमा क्याफिन हुन्छ। यसले दिमाग र स्नायुलाई उत्तेजित गर्छ, त्यसैले निद्रा भाग्छ र शरीरमा जाँगर आएजस्तो लाग्छ। धेरैजसो वयस्कका लागि दिनमा ४०० मिलिग्रामसम्म क्याफिन हानिकारक मानिँदैन, तर धेरै खाँदा छटपटी, निद्रा नलाग्ने, टाउको दुख्ने र मुटु छिटो धड्कने हुन सक्छ।
कफी खाँदा शरीरमा के हुन्छ
क्याफिन रगतमा करिब एक घण्टाभित्र सबैभन्दा बढी पुग्छ। यसका मुख्य असर:
- जाँगर र सतर्कता: केन्द्रीय स्नायु प्रणाली उत्तेजित हुँदा निद्रा कम लाग्छ।
- पिसाब बढ्ने: क्याफिनले पिसाब बढाउँछ।
- पेटको अम्ल: पेटमा अम्ल बढाउन सक्छ, त्यसैले ग्यास्ट्राइटिस वा एसिडिटी भएकाहरूलाई असजिलो हुन सक्छ — हेर्नुहोस् ग्यास्ट्राइटिसमा खाना।
- क्याल्सियम: शरीरले क्याल्सियम सोस्ने क्षमता केही घटाउन सक्छ।
- रक्तचाप: BP बढाउँछ।
Coffee dherai khada k hunxa?
धेरै क्याफिन लिँदा यी समस्या देखिन सक्छन्:
- छटपटी र हात काँप्ने
- निद्रा नलाग्ने
- टाउको दुख्ने, रिँगटा लाग्ने
- मुटु छिटो धड्कने — हेर्नुहोस् मुटुको धड्कन बढ्नु
- शरीरमा पानी कम हुने
- चिन्ता वा डर लाग्ने
- क्याफिनमा निर्भर हुने बानी
कोही मानिस क्याफिनप्रति अरूभन्दा बढी संवेदनशील हुन्छन्, त्यसैले थोरैमा पनि असर देखिन सक्छ।
कुन पेयमा कति क्याफिन हुन्छ
| पेय वा खाना | अनुमानित क्याफिन |
|---|---|
| एक कप इन्स्ट्यान्ट कफी | करिब १०० मिलिग्राम (फिल्टर वा पसलको कफीमा बढी हुन सक्छ) |
| एक कप चिया (कालो वा ग्रिन टी) | करिब ७५ मिलिग्राम |
| एक क्यान कोला | करिब ४० मिलिग्राम |
| २५० मिलि इनर्जी ड्रिंकको क्यान | करिब ८० मिलिग्राम |
| ५० ग्राम डार्क चकलेट | २५ मिलिग्रामभन्दा कम |
यसरी हेर्दा चिया पनि क्याफिनको स्रोत हो, त्यसैले दिनभरिको चिया र कफी जोडेर हिसाब गर्नुपर्छ।
Red Bull khada k hunxa?
Red Bull जस्ता इनर्जी ड्रिंकमा थपिएको क्याफिन हुन्छ। यसमा:
- क्याफिनको मात्रा ब्रान्डअनुसार धेरै फरक हुन्छ, र लेबलमा लेखिएको मात्रा सधैँ सही नहुन सक्छ।
- धेरैमा चिनी हुन्छ, जसले तौल बढाउन र मधुमेह झन् बिगार्न सक्छ।
- रक्सीसँग मिसाएर पिउनु खतरनाक हुन्छ, किनकि क्याफिनले आफू कति मातेको छु भन्ने थाहा हुन दिँदैन।
कसले क्याफिन घटाउने वा छोड्ने बारे डाक्टरलाई सोध्ने
- गर्भवती वा दूध खुवाइरहेका आमा (गर्भावस्थामा दिनमा २०० मिलिग्रामभन्दा बढी नलिन सल्लाह दिइन्छ)
- निद्राको समस्या, माइग्रेन वा चिन्ताको समस्या भएका
- एसिड रिफ्लक्स वा अल्सर भएका
- मुटुको धड्कनको समस्या वा उच्च रक्तचाप भएका
- केही औषधि वा सप्लिमेन्ट खाइरहेका (औषधि डाक्टरको सल्लाहमा मात्र मिलाउनुहोस्)
- बालबालिका र किशोरकिशोरी, जो क्याफिनप्रति बढी संवेदनशील हुन्छन्
चिसोमा औँला सेतो-नीलो हुने (रेनड्स) समस्या भएकाहरूमा क्याफिनले लक्षण बढाउन सक्छ, त्यसैले चिया, कफी, कोला र चकलेट घटाउँदा मद्दत पुग्न सक्छ।
कफी छोड्दा के हुन्छ
नियमित कफी खाने बानी भएर अचानक छोड्दा टाउको दुख्ने, निद्रा लाग्ने, झर्को लाग्ने, वाकवाकी लाग्ने र ध्यान नलाग्ने हुन सक्छ। यी लक्षण प्रायः केही दिनमा हराउँछन्। त्यसैले बिस्तारै घटाउनु सजिलो हुन्छ। सन्तुलित खानाबारे स्वस्थ नेपाली खाना हेर्नुहोस्।
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - छातीमा अचानक दुखाइ वा असजिलो भएर नहराउनु; थिचेजस्तो, पोलेजस्तो लाग्नु > - दुखाइ हात, घाँटी, बङ्गारा, पेट वा ढाडतिर फैलिनु > - छाती दुख्दा पसिना आउनु, वाकवाकी लाग्नु, रिँगटा लाग्नु वा सास फुल्नु > - इनर्जी ड्रिंक र रक्सी सँगै खाएपछि होस ठेगानमा नहुनु
धेरै सोधिने प्रश्न
Din ma kati coffee khana milxa?
धेरैजसो वयस्कलाई दिनमा ४०० मिलिग्रामसम्म क्याफिन हानिकारक मानिँदैन। एक कप इन्स्ट्यान्ट कफीमा करिब १०० मिलिग्राम हुन्छ, तर चिया र इनर्जी ड्रिंक पनि जोड्नुपर्छ।
Coffee khada nindra kina lagdaina?
क्याफिनले स्नायु प्रणालीलाई उत्तेजित गर्छ, त्यसैले सतर्कता बढ्छ र निद्रा भाग्छ। धेरै खाँदा निद्रा नै नलाग्ने समस्या हुन सक्छ।
Pregnancy ma coffee khana hunxa?
गर्भावस्थामा दिनमा २०० मिलिग्रामभन्दा बढी क्याफिन नलिन सल्लाह दिइन्छ। आफ्नो अवस्थाबारे स्वास्थ्यकर्मीसँग सोध्नुहोस्।
Coffee le gastric badhaucha?
क्याफिनले पेटको अम्ल बढाउन सक्छ। एसिड रिफ्लक्स वा अल्सर भएकाहरूले कफी घटाउने बारे डाक्टरसँग सोध्नु राम्रो हुन्छ।
Red bull ra raksi sangai khana hunxa?
हुँदैन। क्याफिनले आफू कति मातेको छु भन्ने थाहा हुन दिँदैन, त्यसैले यो मिश्रण खतरनाक हुन्छ।
Caffeine k k ma hunxa?
MedlinePlus अनुसार क्याफिन तितो पदार्थ हो, जुन ६० भन्दा बढी बोटबिरुवामा प्राकृतिक रूपमा पाइन्छ, जस्तै कफीको दाना, चियाको पात, कोलामा स्वाद दिन प्रयोग हुने kola nut, र चकलेट बनाउने cacao। केही औषधि, खाना र पेयमा कृत्रिम क्याफिन पनि थपिन्छ। केही दुखाइ कम गर्ने औषधि, रुघाखोकीका औषधि र सतर्क रहन खाइने औषधिमा क्याफिन हुन सक्छ। NHS अनुसार चकलेट, guarana र केही स्वास्थ्य वा फिटनेस सप्लिमेन्टमा पनि क्याफिन हुन्छ। त्यसैले दिनभरिको क्याफिन हिसाब गर्दा यी कुरा पनि जोड्नुपर्छ। औषधिमा क्याफिन छ कि छैन थाहा नभए फार्मेसिस्ट वा डाक्टरलाई सोध्नुहोस्।
Coffee ko asar kati ber samma rahanxa?
क्याफिन रगतमा एक घण्टाभित्र उच्च मात्रामा पुगे पनि यसको असर ४ देखि ६ घण्टासम्म महसुस हुन सक्छ। MedlinePlus अनुसार क्याफिनले रक्तचाप (BP) बढाउँछ, र शरीरमा क्याल्सियम सोस्ने काममा बाधा पुर्याउन सक्छ। उच्च रक्तचाप, मुटुको धड्कनको समस्या वा निद्राको समस्या भएकाले यो कुरा ध्यान दिनुपर्छ।
Pregnancy ma dherai coffee khada k hunxa?
NHS अनुसार धेरै क्याफिन लिनुलाई गर्भपतन र मृत जन्म (stillbirth) को बढी सम्भावनासँग जोडिएको पाइएको छ। MedlinePlus अनुसार क्याफिन साल (placenta) हुँदै बच्चासम्म पुग्छ, र दूध खुवाउने आमाले लिएको क्याफिनको थोरै भाग दूधमार्फत बच्चामा पुग्छ। त्यसैले गर्भवती र दूध खुवाउने आमाले क्याफिन कति लिने भनेर स्वास्थ्यकर्मीसँग सोध्नुपर्छ।
Bachha lai coffee dina hunxa?
MedlinePlus अनुसार बालबालिका र किशोरकिशोरीले वयस्कजति क्याफिन लिनु हुँदैन, किनकि बच्चा क्याफिनको असरप्रति विशेष संवेदनशील हुन सक्छन्। कोला र इनर्जी ड्रिंकमा पनि क्याफिन हुने भएकाले बच्चालाई दिनुअघि ध्यान दिनुहोस्।
स्रोतहरू
- NHS — Chest pain: https://www.nhs.uk/symptoms/chest-pain/
- MedlinePlus — Caffeine: https://medlineplus.gov/caffeine.html
- NHS — Foods to avoid in pregnancy: https://www.nhs.uk/pregnancy/keeping-well/foods-to-avoid/
- NHS — Raynaud's: https://www.nhs.uk/conditions/raynauds/
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।