छोटो उत्तर: रुघाखोकी, फ्लु वा साइनसको संक्रमणले बन्द भएको नाक प्रायः एक हप्ताभित्र आफैँ खुल्छ। त्यतिन्जेल झोल कुरा धेरै पिउने, नुनपानीको स्प्रे प्रयोग गर्ने, बाफ लिने र टाउको अग्लो राखेर सुत्नाले मद्दत गर्छ। नाक खोल्ने स्प्रे औषधि थोरै दिन मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ।
मानिसहरू यसरी पनि खोज्छन्: nak banda huda k garne, nak banda kina hunxa, nak banda bhayo bhane k garne, rati nak banda hunu
यो लेख वयस्कका लागि हो। बच्चाको नाक बन्द भए बालरोग विशेषज्ञ वा स्वास्थ्यकर्मीसँग सोध्नुहोस्।
नाक किन बन्द हुन्छ
- रुघाखोकी (common cold)
- फ्लु — हेर्नुहोस् मौसमी फ्लु
- साइनसको संक्रमण — हेर्नुहोस् साइनोसाइटिस
- एलर्जी, जस्तै धुलो वा परागले हुने
- नाक खोल्ने स्प्रे ५ दिनभन्दा बढी प्रयोग गर्नु
- नाकभित्र मासु पलाउनु (nasal polyps)
- गर्भावस्था
- स्पष्ट कारण बिना नाकका नसा फुल्ने अवस्था (vasomotor rhinitis)
घरमै के गर्ने
- झोल कुरा धेरै पिउनुहोस्: पानी र सफा झोलले सिँगान पातलो बनाउँछ र सजिलै बाहिर निकाल्छ।
- नुनपानीको स्प्रे: पसलमा पाइने saline spray दिनमा ३ देखि ४ पटक बिस्तारै प्रयोग गर्न सकिन्छ। घरमै बनाउन एक कप मनतातो पानीमा आधा चिया चम्चा नुन र एक चिम्टी बेकिङ सोडा मिलाउनुहोस्।
- बाफ लिनुहोस्: दिनमा २ देखि ४ पटक, जस्तै तातो पानी चलाएको बाथरुममा बसेर। धेरै तातो बाफ सिधै नतान्नुहोस्।
- हावा ओसिलो राख्नुहोस्: humidifier वा vaporizer चलाउन सकिन्छ।
- टाउको अग्लो राख्नुहोस्: पल्टिँदा नाक झन् बन्द हुन्छ, त्यसैले सिरानी अग्लो पारेर सुत्नुहोस्।
- आराम गर्नुहोस्।
नाक खोल्ने स्प्रे र औषधि
नाक खोल्ने औषधि (decongestant) स्प्रे, थोपा वा चक्कीको रूपमा पाइन्छ। यिनीहरू डाक्टर वा फार्मासिस्टको सल्लाहमा मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।
- स्प्रे वा थोपा लामो समय प्रयोग गर्दा नाक झन् बन्द हुन सक्छ। एक पटकमा ५ दिनभन्दा बढी प्रयोग नगर्नुहोस्।
- ६ वर्षमुनिका बच्चालाई यस्ता औषधि दिनु हुँदैन। ठूला बच्चालाई पनि डाक्टरको सल्लाहमा मात्र दिनुहोस्।
- उच्च रक्तचाप (BP), मधुमेह, थाइराइड, मुटु, कलेजो वा मिर्गौलाको रोग, ग्लुकोमा वा प्रोस्टेट बढेको छ भने, वा अरू औषधि खाँदै हुनुहुन्छ भने, प्रयोग गर्नुअघि अनिवार्य सल्लाह लिनुहोस्।
नाक बन्द हुँदा कान पनि बन्द भएजस्तो लाग्छ?
रुघाखोकीमा कान पनि बन्द भएजस्तो लाग्न सक्छ। यसबारे हेर्नुहोस्: कान किन बन्द हुन्छ।
कहिले डाक्टरकहाँ जाने
- ३ हप्ताभन्दा बढी नाक बन्द रहनु
- ज्वरोसँगै नाकबाट पानी बग्नु
- सिँगान गन्हाउने वा एकातिरबाट मात्र बग्ने
- १० दिनभन्दा बढी खोकी लाग्नु, वा पहेँलो-हरियो खकार आउनु
- घाँटी दुखाइ झन् बढ्नु, घाँटीमा सेता वा पहेँला दाग देखिनु
- साइनसाइटिस बारम्बार भइरहनु
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - अनुहार वा आँखा वरिपरि सुन्निनु > - आँखा धमिलो देखिनु > - टाउकोमा चोट लागेपछि नाकबाट पानी बग्नु > - धेरै बिरामी महसुस हुनु वा लक्षण झन् बिग्रँदै जानु > - रोग प्रतिरोध क्षमता कमजोर भएको व्यक्तिमा साइनसको लक्षण
धेरै सोधिने प्रश्न
Nak banda kati din samma hunxa?
रुघाखोकीमा प्रायः एक हप्ताभित्र आफैँ खुल्छ। साइनसाइटिस भए ४ हप्तासम्म लाग्न सक्छ।
Rati nak banda kina hunxa?
पल्टिँदा नाक झन् बन्द हुन्छ। सिरानी अग्लो राखेर सुत्नुहोस्।
Nak ma spray kati din halne?
नाक खोल्ने औषधि भएको स्प्रे केही दिन मात्र। लामो समय हाल्दा झन् बन्द हुन सक्छ। नुनपानीको स्प्रे भने दिनमा ३–४ पटक प्रयोग गर्न सकिन्छ।
Bachha ko nak banda huda k garne?
६ वर्षमुनिका बच्चालाई नाक खोल्ने औषधि नदिनुहोस्। बच्चाका लागि डाक्टरसँग सोध्नुहोस्।
Nak banda huda bafh line ramro ho?
हो, दिनमा २–४ पटक बाफ लिन सकिन्छ। तर धेरै तातो बाफ सिधै नतान्नुहोस्।
Nunpani le nak kasari safa garne?
NHS ले साइनसको समस्यामा घरमै नुनपानीले नाक सफा गर्ने यो तरिका बताउँछ:
- करिब ५७० मिलिलिटर पानी उमालेर सेलाउन दिनुहोस्।
- त्यस पानीमा १ चिया चम्चा नुन र १ चिया चम्चा बेकिङ सोडा मिलाउनुहोस्।
- हात धुनुहोस्।
- सिंकमाथि उभिएर एउटा हातको हत्केलामा थोरै घोल लिनुहोस्।
- एक पटकमा एउटा नाकको प्वालबाट पानी भित्र तान्नुहोस्। मुखबाट सास फेर्दै पानीलाई सिंकमा फर्केर बग्न दिनुहोस्। पानी घाँटीतिर नजाओस् भनेर ध्यान दिनुहोस्।
नाक सजिलो नहुन्जेल यो प्रक्रिया दिनमा ३ पटकसम्म दोहोर्याउन सकिन्छ। हरेक पटक नयाँ घोल बनाउनुहोस्।
Nak khulne ausadhi ko side effect k hunxa?
NHS अनुसार नाक खोल्ने औषधिले प्रायः साइड इफेक्ट गर्दैन, र भइहाले पनि प्रायः हल्का हुन्छ। देखिन सक्ने साइड इफेक्ट:
- निद्रा लाग्नु
- नाकभित्र पोल्नु वा चिलाउनु
- टाउको दुख्नु
- वाकवाकी लाग्नु वा बान्ता हुनु
- मुख सुक्नु
- छटपटी हुनु
- छालामा बिमिरा आउनु
औषधि छोडेपछि यी लक्षण हराउनुपर्छ। भ्रम देख्ने र गम्भीर एलर्जी (anaphylaxis) जस्ता गम्भीर साइड इफेक्ट पनि हुन सक्छन्, तर यी धेरै दुर्लभ हुन्छन्।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा:
- बन्द नाकका लागि एकै पटक एकभन्दा बढी औषधि प्रयोग नगर्नुहोस्, जस्तै स्प्रे र चक्की सँगै।
- MedlinePlus अनुसार रुघाखोकी र एलर्जीका धेरै औषधिमा एकभन्दा बढी औषधि मिसिएको हुन्छ, त्यसैले लेबल ध्यान दिएर पढ्नुहोस्।
- अरू औषधि खाँदै हुनुहुन्छ भने फार्मेसिस्ट वा डाक्टरलाई सोध्नुहोस्। केही डिप्रेसनका औषधिसँग खाँदा रक्तचाप खतरनाक रूपमा बढ्न सक्छ।
- गर्भावस्थामा यो औषधि सुरक्षित छ कि छैन स्पष्ट छैन, त्यसैले स्वास्थ्यकर्मीले भनेमा मात्र प्रयोग गर्नुहोस्। दूध खुवाउने आमाले निल्ने चक्की वा झोल औषधि नखानु राम्रो; केही स्प्रे सुरक्षित हुन सक्छन्, तर पहिले सोध्नुहोस्।
सबै औषधि डाक्टरको सल्लाहमा मात्र प्रयोग गर्नुहोस्।
स्रोतहरू
- MedlinePlus — Stuffy or runny nose - adult: https://medlineplus.gov/ency/article/003049.htm
- NHS — Decongestants: https://www.nhs.uk/medicines/decongestants/
- NHS — Sinusitis (sinus infection): https://www.nhs.uk/conditions/sinusitis-sinus-infection/
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।