छोटो उत्तर: BP ९०/६० mmHg भन्दा कम भए त्यसलाई low pressure (कम रक्तचाप) भनिन्छ। रिँगटा लाग्न थाले तुरुन्त बस्नुहोस् वा पल्टिनुहोस् र खुट्टा मुटुभन्दा माथि उठाउनुहोस्। बिस्तारै उठ्ने, पानी बढी पिउने र थोरै थोरै गरी पटक पटक खाने बानीले मद्दत गर्छ। बेहोस भए वा छाती दुखे तुरुन्त अस्पताल जानुहोस्।
मानिसहरू यसरी पनि खोज्छन्: pressure low huda k garne, low pressure ko lakshan, low bp huda k khane, pressure low kina hunxa
Low pressure भनेको कति हो
BP ९०/६० mmHg भन्दा कम आएमा low pressure भनिन्छ। सबैलाई यसले लक्षण देखाउँदैन। लक्षण देखिए भने उपचार चाहिन सक्छ। दिनको समय अनुसार पनि BP फरक पर्न सक्छ।
घरमै BP नाप्ने सही तरिका जान्न हेर्नुहोस्: घरमा BP नाप्ने तरिका।
Low pressure को लक्षण
- रिँगटा लाग्नु वा टाउको हलुका भएजस्तो हुनु
- वाकवाकी लाग्नु वा बान्ता हुनु
- आँखा धमिलो देखिनु
- शरीर कमजोर लाग्नु, निद्रा लागिरहनु
- अलमलिनु (कुरा नबुझ्ने जस्तो)
- बेहोस हुनु
बसेको वा सुतेको ठाउँबाट उठ्दा मात्र यस्तो भए त्यसलाई postural hypotension भनिन्छ।
Pressure किन कम हुन्छ
- गर्भावस्था
- मधुमेह जस्ता केही रोग
- केही औषधि
- शरीर फिट र स्वस्थ भएर पनि कम हुन सक्छ
- परिवारबाट आएको हुन सक्छ
- उमेर बढ्दै जाँदा
रगत धेरै बग्दा, कडा संक्रमण, हृदयाघात (heart attack) वा कडा एलर्जीमा pressure अचानक धेरै घट्न सक्छ। यसलाई shock भनिन्छ र यो आपतकालीन अवस्था हो।
रिँगटा लाग्दा तुरुन्त के गर्ने
- तुरुन्त बस्नुहोस् वा पल्टिनुहोस्।
- पल्टिन सकिन्छ भने खुट्टा मुटुभन्दा माथि उठाउनुहोस्।
- पल्टिन सकिँदैन भने बसेर टाउको घुँडाको बीचमा झुकाउनुहोस्।
- कोही बेहोस भएर सामान्य सास फेरिरहेको छ भने उत्तानो सुताएर खुट्टा माथि उठाइदिनुहोस्। २८ हप्ताभन्दा बढीको गर्भवती भए कोल्टे पारेर सुताउनुहोस्।
घरमा गर्न सकिने कुरा
गर्ने:
- बसेको वा सुतेको ठाउँबाट बिस्तारै उठ्ने
- थोरै थोरै गरी पटक पटक खाना खाने
- पानी बढी पिउने
- खुट्टामा रगत जम्न नदिने कम्प्रेसन मोजा (compression stockings) लगाउन सकिन्छ
नगर्ने:
- लामो समयसम्म एकै ठाउँमा उभिने वा बस्ने
- अचानक झुक्ने वा आसन बदल्ने
- धेरै रक्सी पिउने
औषधि: BP घटाउने वा अन्य औषधि खाँदै हुनुहुन्छ भने आफैँ नरोक्नुहोस्। औषधि बदल्ने वा रोक्ने निर्णय डाक्टरको सल्लाहमा मात्र गर्नुहोस्।
कहिले डाक्टरकहाँ जाने
रिँगटा लाग्ने वा बेहोस हुने समस्या बारम्बार भइरहे स्वास्थ्य संस्थामा जाँच गराउनुहोस्। एक पटक बेहोस भएर पूरै ठिक भए पनि जाँच गराउनु राम्रो हुन्छ।
High pressure को लक्षण बुझ्न हेर्नुहोस्: उच्च रक्तचापका लक्षण।
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - बेहोस भएको व्यक्ति एक मिनेटभित्र नब्युँझनु वा पूरै ठिक नहुनु > - छाती दुख्नु वा सास फेर्न गाह्रो हुनु > - धड्कन अनियमित हुनु > - दिसा कालो वा मरुन रङको हुनु > - ३८.३°C भन्दा बढी ज्वरो > - बेहोस हुँदा काम्नु (seizure) > - सास नफेरे वा नाडी नचले तुरुन्त CPR सुरु गर्नुहोस् र एम्बुलेन्स बोलाउनुहोस्
धेरै सोधिने प्रश्न
Low bp kati ho?
९०/६० mmHg भन्दा कम BP लाई low pressure भनिन्छ।
Pressure low huda k khane?
थोरै थोरै गरी पटक पटक खाना खानुहोस् र पानी बढी पिउनुहोस्। रक्सी धेरै नपिउनुहोस्।
Pressure low huda ringata kina lagxa?
रिँगटा low pressure को मुख्य लक्षणमध्ये एक हो, विशेष गरी बसेको ठाउँबाट उठ्दा। तुरुन्त बस्नुहोस् वा पल्टिएर खुट्टा माथि राख्नुहोस्।
Low pressure khatarnak hunxa?
लक्षण नभए प्रायः समस्या हुँदैन। तर बारम्बार बेहोस हुने वा अचानक धेरै घटेको अवस्था गम्भीर हुन सक्छ।
Pregnancy ma pressure low hunxa?
हुन सक्छ। गर्भावस्था low pressure को एउटा कारण हो। रिँगटा वा बेहोसी भए स्वास्थ्यकर्मीलाई भन्नुहोस्।
Low pressure ka prakar kati xan?
MedlinePlus अनुसार कम रक्तचापका केही प्रकार यस्ता छन्:
- उठ्दा घट्ने (orthostatic hypotension): सुतेको अवस्थाबाट उभिँदा BP घट्छ। यो प्रायः केही सेकेन्ड वा मिनेट मात्र रहन्छ।
- खाना खाएपछि घट्ने (postprandial): खाना खाएपछि हुने यो प्रकार प्रायः वृद्धवृद्धा, उच्च रक्तचाप भएका र Parkinson रोग भएकामा देखिन्छ।
- लामो समय उभिँदा हुने (NMH): यो प्रायः युवा र बालबालिकामा हुन्छ, र धेरै बेर उभिँदा देखिन्छ। बालबालिका प्रायः ठूलो हुँदै जाँदा यसबाट मुक्त हुन्छन्।
Low pressure ko upachar k ho?
लक्षण नदेखाउने स्वस्थ व्यक्तिको कम रक्तचापलाई प्रायः उपचार चाहिँदैन। अरू अवस्थामा उपचार कारण र लक्षणअनुसार हुन्छ। NHS अनुसार कारण पत्ता लागे डाक्टरले लक्षण कम गर्ने उपचार सुझाउँछन्, र BP बढाउने औषधि विरलै चाहिन्छ, किनकि जीवनशैलीका साधारण तरिका वा मूल कारणको उपचार प्रायः प्रभावकारी हुन्छ।
- औषधिले गर्दा भए डाक्टरले मात्रा बदल्न वा अर्को औषधि दिन सक्छन्।
- शरीरमा पानी कम भए झोल कुरा बढी पिउन सुझाव दिइन सक्छ।
- NMH भएकाले लामो समय उभिनबाट जोगिनुपर्छ। झोल कुरा पिउने र खानामा नुन बढाउने उपचार पनि हुन्छ, तर यी गर्नुअघि डाक्टरसँग कुरा गर्नुहोस्।
- shock बाट हुने कडा कम रक्तचाप आपतकालीन अवस्था हो। यसमा नसाबाट रगत वा पानी (IV) र BP बढाउने औषधि दिइन सक्छ।
MedlinePlus अनुसार कम रक्तचापको उपचार प्रायः सफल हुन्छ।
Low pressure le k k samasya garna sakxa?
वृद्धवृद्धामा कम रक्तचापले गर्दा लड्दा कम्मर (hip) वा मेरुदण्डको हड्डी भाँचिन सक्छ, जसले स्वास्थ्य र हिँडडुल गर्ने क्षमता घटाउँछ। BP अचानक धेरै घट्दा शरीरमा अक्सिजन पुग्दैन, र मुटु, दिमाग तथा अरू अङ्गमा क्षति हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा तुरुन्त उपचार नभए ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ।
Low pressure ko janch kasari garinxa?
स्वास्थ्यकर्मीले जाँचमा तापक्रम, नाडी, सास र BP बारम्बार नाप्छन्। तपाईंको सामान्य BP कति हो, कुन औषधि खाँदै हुनुहुन्छ, खानपान सामान्य छ कि छैन, भर्खरै बिरामी वा चोट लागेको छ कि, र सुतेर उठ्दा रिँगटा लाग्छ कि भनेर सोधिन्छ। आवश्यक परे रगत जाँच, ECG, पिसाब जाँच र एक्स-रे गरिन सक्छ।
स्रोतहरू
- NHS — Low blood pressure (hypotension): https://www.nhs.uk/conditions/low-blood-pressure-hypotension/
- MedlinePlus — Low blood pressure: https://medlineplus.gov/ency/article/007278.htm
- NHS — Fainting: https://www.nhs.uk/conditions/fainting/
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।