छोटो उत्तर: महिनावारी (period/mins) हुँदा सामान्य, सन्तुलित खाना खानुहोस् र आइरन पाइने खाना — हरियो सागसब्जी, दाल-गेडागुडी, मासु, सुकेका फलफूल — समावेश गर्नुहोस्। दुखाइ कम गर्न तातो सेक, तातो पानीले नुहाउने, हलुका व्यायाम र आवश्यक परे पारासिटामोल वा आइबुप्रोफेन जस्ता औषधिले मद्दत गर्छ। सरसफाइ राख्नुहोस् र असामान्य लक्षण भए स्वास्थ्यकर्मीलाई देखाउनुहोस्।
मानिसहरू यसरी पनि खोज्छन्: period huda k khane, period huda k garne, mahinawari huda k garne, mins huda k khane
महिनावारी सामान्यतया कस्तो हुन्छ?
- महिनावारी प्रायः २ देखि ७ दिनसम्म रहन्छ, धेरैजसोमा करिब ५ दिन।
- चक्र प्रायः २१ देखि ३५ दिनको हुन्छ।
- पहिलो २ दिन रगत बढी बग्छ; हलुका दिनमा रगत गुलाबी वा खैरो देखिन सक्छ।
- महिनावारी सुरु हुनुअघि पेट फुल्ने, स्तन दुख्ने, मुड फेरिने जस्ता लक्षण (प्रिमेन्स्ट्रुअल सिन्ड्रोम) महिनावारी सुरु भएपछि प्रायः कम हुन्छन्।
Period huda k khane? — आइरनमा ध्यान
धेरै रगत बग्ने महिनावारी आइरनको कमी (रक्तअल्पता) को एउटा सामान्य कारण हो। त्यसैले खानामा आइरन पाइने कुरा राख्नु राम्रो हो:
| बढी खाने | कम गर्ने |
|---|---|
| गाढा हरियो सागसब्जी | धेरै चिया |
| दाल, सिमी, केराउ, गेडागुडी | धेरै कफी |
| मासु | धेरै दूध र दुग्ध पदार्थ (आइरन सोस्न बाधा) |
| सुकेका फलफूल (जस्तै किसमिस) | |
| आइरन थपिएको अन्न/रोटी |
धेरै थकान, सास फुल्ने, छाला पहेँलो-सेतो देखिने भए रक्तअल्पता हुन सक्छ — हेर्नुहोस् महिनावारी र रक्तअल्पता। आइरन चक्की डाक्टरको सल्लाहमा मात्र खानुहोस्; केटाकेटीको पहुँचबाट टाढा राख्नुहोस्।
Period huda k garne? — दुखाइ कम गर्ने तरिका
महिनावारीमा पेट दुख्नु सामान्य हो। यो प्रायः ३ दिनसम्म रहन्छ र ढाड वा तिघ्रासम्म फैलिन सक्छ (डिस्मेनोरिया)। कम गर्न:
- तातो पानीले नुहाउने
- तातो पानीको झोला वा हिट प्याड कपडाले बेरेर पेटमा राख्ने
- पेट र ढाड बिस्तारै मालिस गर्ने
- हलुका व्यायाम — योग, हिँड्ने, पौडी, साइकल
- रक्सी नपिउने र चुरोट नखाने — यसले पनि दुखाइ कम गर्न सक्छ
- आवश्यक परे पारासिटामोल वा आइबुप्रोफेन जस्ता दुखाइ कम गर्ने औषधि — मात्रा र उपयुक्तता डाक्टर वा फार्मासिस्टको सल्लाहमा मात्र
धेरै दुख्ने भए डाक्टरले अन्य औषधि वा उपचार दिन सक्छन्। कहिलेकाहीँ एन्डोमेट्रियोसिस, फाइब्रोइड वा संक्रमणले पनि महिनावारी धेरै दुख्न सक्छ।
Mahinawari huda k garne? — सरसफाइ
- प्याड (धुने मिल्ने प्याड पनि), ट्याम्पोन, मेन्स्ट्रुअल कप वा पिरियड अन्डरवेयर मध्ये आफूलाई सजिलो लाग्ने प्रयोग गर्नुहोस्।
- रगतको मात्रा हेरेर प्याडको आकार छान्नुहोस् र भिजेपछि फेर्नुहोस्।
- धुने प्याड वा कप प्रयोग गर्दा राम्ररी सफा गर्नुहोस्।
- ट्याम्पोन वा कप प्रयोग गर्दा एक्कासि उच्च ज्वरो, छालामा बिमिरा र फ्लुजस्तो लक्षण देखिए यो दुर्लभ तर गम्भीर संक्रमण (toxic shock syndrome) हुन सक्छ — तुरुन्त उपचार चाहिन्छ।
थप कुरा: महिनावारी सरसफाइ।
छाउपडी र महिनावारी
महिनावारी शरीरको सामान्य प्रक्रिया हो। छाउपडी जस्ता चलनले स्वास्थ्यमा पार्ने असरबारे छाउपडी र महिनावारी स्वास्थ्य पढ्नुहोस्।
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - दुखाइ धेरै छ वा सधैँभन्दा बढी छ, र दुखाइ कम गर्ने औषधिले काम गरेन > - ट्याम्पोन/कप प्रयोग गर्दा उच्च ज्वरो, बिमिरा, अलमलिनु वा सास फेर्न गाह्रो > - महिनावारीबीच वा यौनसम्पर्कपछि रगत बग्नु > - महिनावारी पहिलेभन्दा धेरै दुख्ने, धेरै बग्ने वा अनियमित हुनु > - पेट सुन्निनु, भोक नलाग्नु वा कारणबिना तौल घट्नु
धेरै सोधिने प्रश्न
Period huda k khanu hudaina?
विशेष रूपमा बार्नुपर्ने खाना छैन। आइरन सोस्न सजिलो होस् भनेर धेरै चिया/कफी कम गर्नुहोस्; रक्सी र चुरोटले दुखाइ बढाउन सक्छ।
Mins huda pet dukhe k garne?
तातो सेक, तातो पानीले नुहाउने, मालिस र हलुका व्यायाम गर्नुहोस्। धेरै दुखे औषधि डाक्टर वा फार्मासिस्टको सल्लाहमा मात्र लिनुहोस्।
Period huda exercise garna milxa?
मिल्छ। योग, हिँड्ने, पौडी वा साइकल जस्ता हलुका व्यायामले दुखाइ कम गर्न सक्छ।
Period huda kati din samma ragat bagxa?
प्रायः २ देखि ७ दिन, धेरैजसोमा करिब ५ दिन। पहिलो २ दिन बढी बग्छ।
Period ma dherai ragat bage k khane?
आइरन भएका खाना खानुहोस् र डाक्टरलाई देखाउनुहोस्। धेरै रगत बग्दा रक्तअल्पता हुन सक्छ; आइरन चक्की डाक्टरको सल्लाहमा मात्र।
Period dherai dukhe doctor le k upachar garxa?
NHS अनुसार महिनावारीमा पाठेघर कसिँदा दुखाइ हुन्छ, र यो प्रायः महिनावारी चक्रको सामान्य भाग हो। घरमै गरिने तरिकाले नघटेर धेरै दुख्ने भए डाक्टरले यी उपचार सुझाउन सक्छन्:
- सुजन कम गर्ने औषधि, जस्तै naproxen, flurbiprofen वा mefenamic acid
- TENS मेसिन — हल्का विद्युतीय तरङ्गले दुखाइ कम गर्ने सानो उपकरण
- गर्भनिरोधक चक्की, implant वा सुई — यिनले पाठेघरको भित्री तह पातलो बनाएर महिनावारी हल्का र दुखाइ कम गर्छन्
यी सबै उपचार डाक्टरको सल्लाहमा मात्र लिनुहोस्। दुखाइ नघटे, वा फाइब्रोइड जस्तो कुनै रोगको शंका भए स्त्रीरोग विशेषज्ञकहाँ पठाइन्छ, र कारण पत्ता लगाउन ultrasound गरिन सक्छ। कारण भेटिए त्यसको उपचारले दुखाइ कम हुन्छ। पाठेघरभित्र राखिने गर्भनिरोधक साधन (IUD) राखेपछि पहिलो ३ देखि ६ महिनासम्म पनि महिनावारी दुख्न सक्छ।
Mahinawari sarna milxa?
NHS अनुसार संयुक्त गर्भनिरोधक चक्की (combined pill) खाँदै हुनुहुन्छ भने महिनावारी पछि सार्न सम्भव छ। यो कसरी गर्ने भन्ने कुरा चक्कीको प्रकारमा भर पर्छ, त्यसैले डाक्टर, फार्मेसिस्ट वा स्वास्थ्यकर्मीसँग सोध्नुहोस्। यो चक्की नखाने भए महिनावारी सार्न चाहेको समयभन्दा केही हप्ता अघि नै सुरु गर्नुपर्छ। चक्की खान नचाहनेलाई डाक्टरले norethisterone नामको औषधि दिन सक्छन्, तर यो सबैका लागि उपयुक्त हुँदैन। आफैँ औषधि किनेर नखानुहोस्।
Mahinawari ko kun bela pregnant huna sakinxa?
गर्भ रहने सम्भावना भएको समय (fertile time) पत्ता लगाउन गाह्रो हुन सक्छ। NHS अनुसार यो डिम्ब निस्कने (ovulation) समयतिर हुन्छ, जुन अर्को महिनावारी सुरु हुनुभन्दा करिब १२ देखि १६ दिनअघि हुन्छ। तर शुक्रकीट ओभुलेसन हुनुभन्दा ७ दिनसम्म महिलाको शरीरभित्र बाँच्न सक्ने भएकाले यो समय चक्रमा अझ अघिसम्म फैलिन्छ। महिनावारी रोकिएको छ र यौनसम्पर्क भएको छ भने गर्भ रहेको हुन सक्छ। pregnancy test negative आए पनि लगातार ३ पटक महिनावारी नआए डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
स्रोतहरू
- NHS — Period pain: https://www.nhs.uk/conditions/period-pain/
- NHS — Periods: https://www.nhs.uk/conditions/periods/
- NHS — Iron deficiency anaemia: https://www.nhs.uk/conditions/iron-deficiency-anaemia/
- NHS — Toxic shock syndrome: https://www.nhs.uk/conditions/toxic-shock-syndrome/
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।