शरीरमा नयाँ-नयाँ परिवर्तन देख्दा अलमल हुनु स्वाभाविक हो। यो लेखले ती परिवर्तन के हुन्, किन हुन्छन्, र कहिले चिन्ता लिनुपर्छ भन्ने कुरा सोझो भाषामा बताउँछ।
यौवनारम्भ कहिले सुरु हुन्छ?
प्रायः केटीहरूमा यौवनारम्भ ८ देखि १३ वर्षको बीचमा सुरु हुन्छ। तर यो एउटा सामान्य दायरा मात्र हो — कसैलाई अलि चाँडो त कसैलाई अलि ढिलो सुरु हुन्छ, र दुवै सामान्य हुन सक्छ। आफ्नो साथीहरूसँग तुलना गर्नु आवश्यक छैन — हरेकको शरीरको आफ्नै लय हुन्छ।
पहिलो संकेत के हो?
धेरैजसो केटीहरूमा सबैभन्दा पहिले देखिने परिवर्तन भनेको स्तनको सानो-सानो उभार (Breast Bud) हो — यो निप्पलमुनि सानो गाँठोजस्तो महसुस हुन्छ र कहिलेकाहीँ अलि दुख्न पनि सक्छ, त्यो सामान्य हो। यसैसँगै जननांगको वरिपरि केही जुँगे-जस्तो कपाल पनि देखिन थाल्छ।
त्यसपछि के-के हुन्छ?
यसपछिका महिना-वर्षमा स्तन बिस्तारै ठूलो हुँदै जान्छ, प्युबिक कपाल बाक्लो हुन्छ, र काखमा पनि कपाल आउन थाल्छ। शरीरको उचाइ छिटो बढ्न थाल्छ — यसैलाई "Growth Spurt" भनिन्छ। अनुहार, छाती र पिठ्युँमा डण्डीफोर (Acne) देखा पर्न सक्छ, जुन हर्मोनको परिवर्तनका कारण हुने सामान्य कुरा हो, कुनै फोहोरी बानीको संकेत होइन।
शरीरको गन्ध पनि बदलिन्छ — पसिना ग्रन्थीहरू सक्रिय हुँदा काखमा पसिनाको गन्ध बढी महसुस हुन थाल्छ। यो नियमित नुहाउने र डिओडोरेन्ट प्रयोगले सजिलै व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ।
पहिलो महिनावारी सामान्यतया स्तन विकास सुरु भएको करिब २-३ वर्षपछि आउँछ। पहिलो-पहिलो महिनावारी अनियमित हुनु सामान्य हो — शरीरले आफ्नो चक्र मिलाउन केही समय लिन्छ। (विस्तृत जानकारीका लागि हाम्रो महिनावारी सम्बन्धी लेख हेर्नुहोस्।)
के यी सबै सामान्य हो?
हो, माथि लेखिएका सबै कुरा पूर्ण रूपमा सामान्य हुन्। यौवनारम्भ कुनै रोग होइन — यो शरीरले वयस्क हुँदै जाने प्राकृतिक प्रक्रिया हो। यदि कुनै कुराले असहज महसुस भइरहेको छ भने, आमा, दिदी, वा भरोसा गर्न सकिने अरू कुनै महिला वा डाक्टरसँग कुरा गर्नु सबैभन्दा राम्रो उपाय हो — यी प्रश्नहरू सोध्नु लाज मान्नुपर्ने कुरा होइन।
कहिले डाक्टरलाई भेट्ने?
- १३ वर्षसम्म पनि स्तन विकासको कुनै संकेत नदेखिएमा
- ८ वर्षभन्दा पहिले नै यौवनारम्भका लक्षण देखिएमा
- महिनावारी असाध्यै दुखाइ साथ आउने वा असाध्यै धेरै रगत बग्ने भएमा
यी अवस्थामा डाक्टरलाई भेट्नु भनेको केही गम्भीर भइहाल्यो भन्ने अर्थ होइन — यो जाँच गराउनु र आवश्यक भए सही मार्गदर्शन पाउनुका लागि हो।
सन्दर्भ
- Cleveland Clinic. "Puberty: Tanner Stages for Boys and Girls." Available at: clevelandclinic.org/puberty
- Banner Health. "Child Puberty: Stages, Signs and Growth Patterns." Available at: bannerhealth.com