आफ्नै शरीरको बनावट बुझ्नु स्वास्थ्यको पहिलो पाइलो हो। धेरैलाई यी अंगका नाम र काम ठ्याक्कै थाहा हुँदैन, किनभने स्कूलमा पनि यसबारे खुलेर पढाइँदैन। यो लेखले पुरुष र महिला प्रजनन अंगहरूको बनावट सोझो भाषामा बुझाउँछ।
पुरुष प्रजनन अंग
- लिङ्ग (Penis): पिसाब र वीर्य दुवै बाहिर निकाल्ने अंग।
- अण्डकोष थैली (Scrotum): अण्डकोष राखिने छालाको थैली, जुन शरीर बाहिर झुण्डिएको हुन्छ किनकि शुक्रकीट उत्पादनका लागि शरीरको सामान्य तापक्रमभन्दा अलि चिसो वातावरण चाहिन्छ।
- अण्डकोष (Testicles): शुक्रकीट (Sperm) र पुरुष हर्मोन Testosterone उत्पादन गर्ने अंग।
- Epididymis: अण्डकोषमाथि रहेको डोरी-जस्तो संरचना, जहाँ शुक्रकीट परिपक्व हुन्छ।
महिला प्रजनन अंग
- भल्भा (Vulva): महिलाको बाहिरी जननांगको समग्र नाम — यसमा Labia (त्वचाको तह), र Clitoris पर्छन्।
- Clitoris: भल्भाको माथिल्लो भागमा रहेको सानो, संवेदनशील अंग।
- योनि (Vagina): भल्भादेखि पाठेघरसम्म जोड्ने नली, जहाँबाट महिनावारीको रगत बाहिर आउँछ र बच्चा जन्मन्छ।
- पाठेघरको मुख (Cervix): योनि र पाठेघरबीचको साँघुरो जोड्ने भाग — यसैबाट हुँदै शुक्रकीट पाठेघरभित्र पस्छ।
- पाठेघर (Uterus/Womb): गर्भधारण भएमा भ्रूण विकसित हुने अंग।
- अण्डाशय (Ovaries): महिला हर्मोन (Estrogen, Progesterone) र अण्डा (Egg) उत्पादन गर्ने दुई अंग।
यो जान्नुको महत्त्व
आफ्नो शरीरको सही नाम र काम थाहा हुनु भनेको लाजको विषय होइन — यसले आफूलाई केही असामान्य भएमा चिन्न, डाक्टरसँग स्पष्ट रूपमा कुरा गर्न, र आफ्नो स्वास्थ्यको जिम्मा लिन सजिलो बनाउँछ।
कहिले डाक्टर भेट्ने?
- जननांगमा असामान्य दुखाइ, चिलाउने, वा घाउ देखिएमा।
- योनि वा लिङ्गबाट असामान्य स्राव वा दुर्गन्ध आएमा।
- पिसाब गर्दा दुख्ने वा जलेको जस्तो महसुस भएमा।
- माथिका अंगहरूको सामान्य काममा कुनै असामान्य परिवर्तन देखिएमा ढिलो नगरी डाक्टरलाई भेट्नु राम्रो हुन्छ — यसमा लाज मान्नुपर्दैन।
सन्दर्भ
- Cleveland Clinic. "Female Reproductive System" and "Male Reproductive System." Available at: clevelandclinic.org