पाठेघरको मुख (Cervix) मा सुजन आउने अवस्थालाई Cervicitis भनिन्छ। यो प्रायः कुनै लक्षण बिना नै हुन्छ, तर कहिलेकाहीं असहज लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन्।
कारण के-के हुन सक्छन्?
अचानक सुरु हुने (Acute) Cervicitis को सबैभन्दा सामान्य कारण Chlamydia वा Gonorrhea जस्ता यौन सङ्क्रमण हो। लामो समयदेखि रहिरहने (Chronic) Cervicitis प्रायः Tampon, Condom, वा अन्य उत्पादनमा भएको एलर्जी वा जलनकारी तत्व, वा शरीरभित्र धेरै लामो समयसम्म राखिएको Cervical Cap जस्ता कारणले पनि हुन सक्छ।
लक्षणहरू के-के हुन सक्छन्?
धेरैजसो अवस्थामा कुनै लक्षण देखिँदैन। देखिएमा: महिनावारीको बीचमा रगत बग्नु, यौन सम्पर्कको बेला वा पेल्भिक जाँचको बेला दुखाइ, र असामान्य योनि स्राव पर्न सक्छन्। कहिलेकाहीं बारम्बार पिसाब लाग्ने वा पिसाब गर्दा दुख्ने लक्षण पनि हुन सक्छ।
कहिले डाक्टर भेट्ने?
- यौन सम्पर्कमा बारम्बार दुखाइ भएमा
- नयाँ वा रङ बदलिएको योनि स्राव देखिएमा
- महिनावारीको बीचमा रगत बग्न वा स्पटिङ भएमा
यदि यीसँगै ज्वरो वा पेट दुखाइ पनि छ भने, ढिलो नगरी तुरुन्तै डाक्टर भेट्नुहोस्।
उपचार के हो?
ब्याक्टेरियाजन्य सङ्क्रमणका कारण भएको Cervicitis सामान्यतया एन्टिबायोटिकले केही दिनदेखि एक हप्तामै निको हुन्छ। एलर्जी वा जलनकारी तत्वका कारण भएमा, त्यो स्रोतबाट टाढा रहनु नै उपचार हो।
निदान कसरी गरिन्छ?
डाक्टरले पहिले पेल्भिक परीक्षण (Pelvic Examination) गरेर पाठेघरको मुखमा सुजन, रातोपन वा स्राव छ कि छैन हेर्नुहुन्छ। कारण पत्ता लगाउन निम्न जाँच गर्न सकिन्छ:
- स्राबको नमुना जाँच — क्लामिडिया [Chlamydia] र गोनोरिया [Gonorrhea] जस्ता संक्रमण पत्ता लगाउन।
- माइक्रोस्कोपिक जाँच — ब्याक्टेरियल भ्याजिनोसिस, ट्राइकोमोनास वा फंगल संक्रमणका लागि।
- Pap Smear — लगातार रहने सर्भिसाइटिसमा अन्य कारण हटाउन।
उपचार
उपचार कारणमा भर पर्छ। ब्याक्टेरियल संक्रमण भए डाक्टरले एन्टिबायोटिक दिनुहुन्छ; फंगल भए एन्टिफंगल औषधि। महत्त्वपूर्ण कुरा — औषधि पूरा कोर्स सक्नुहोस्, लक्षण हराए पनि बीचैमा छाड्नु हुँदैन। यौन संसर्गबाट सर्ने संक्रमण भएको खण्डमा यौन साथीको पनि एकैसाथ उपचार आवश्यक हुन्छ, नत्र संक्रमण फेरि सर्न सक्छ। उपचार अवधिभर यौन सम्पर्कबाट टाढा रहनु वा कन्डम प्रयोग गर्नु सिफारिस गरिन्छ।
रोकथाम
- यौन सम्पर्कमा कन्डमको सही प्रयोग।
- योनि भित्र साबुन, डुस वा सुगन्धित उत्पादन प्रयोग नगर्ने — यसले प्राकृतिक सन्तुलन बिगार्छ।
- लक्षण देखिनासाथ जाँच गराउने; ढिलाइले संक्रमण माथिल्लो भागसम्म फैलिन सक्छ।
- जोखिम भएमा नियमित STI जाँच गराउने।
उपचार नगर्दा के हुन सक्छ?
लामो समय उपचार नगरिएको सर्भिसाइटिस पाठेघर र डिम्बवाहिनी नलीसम्म फैलिएर पेल्भिक इन्फ्लामेटरी डिजिज (PID) निम्त्याउन सक्छ, जसले पछि गर्भधारणमा कठिनाइ वा दीर्घकालीन पेल्भिक दुखाइ ल्याउन सक्छ। त्यसैले समयमै उपचार गर्नु नै उत्तम हो।
सन्दर्भ
- Cleveland Clinic. "Cervicitis: Causes, Symptoms, Diagnosis & Treatment." Available at: clevelandclinic.org