छोटो उत्तर: HCG test ले शरीरमा hCG (human chorionic gonadotropin) हर्मोन छ कि छैन, वा कति छ भनेर हेर्छ। यो हर्मोन गर्भ बसेपछि बन्ने भएकाले गर्भ पत्ता लगाउन यही जाँच गरिन्छ। पिसाबको जाँच (घरको किट वा क्लिनिक) ले गर्भ छ कि छैन भन्छ, र रगतको जाँचले थोरै मात्रा पनि पत्ता लगाउन सक्छ र आवश्यक परे hCG को ठ्याक्कै मात्रा नाप्छ।
👉 Aafno EDD check garnuhos: Due date calculator
आफ्नो बच्चा जन्मने अनुमानित मिति (EDD) यहाँ हिसाब गर्नुहोस् →
👉 Aafno mahinawari check garnuhos: Period calculator
अर्को महिनावारी र उर्वर दिन कहिले हो, यहाँ हिसाब गर्नुहोस् →
मानिसहरू यसरी पनि खोज्छन्: hcg test, hcg pregnancy test, hcg blood test, hcg meaning
HCG को अर्थ के हो? (HCG meaning)
hCG एउटा हर्मोन हो। निषेचित अण्डा पाठेघरको भित्तामा टाँसिएपछि बन्ने साल (placenta) ले यो हर्मोन बनाउँछ। यसले शरीरलाई प्रोजेस्टेरोन र इस्ट्रोजेन बनाउन संकेत दिन्छ, जसले गर्दा महिनावारी रोकिन्छ। गर्भको सुरुमा hCG करिब दस हप्तासम्म बढ्दै जान्छ।
यसैले पिसाब वा रगतमा hCG भेटियो भने सामान्यतया गर्भ बसेको बुझिन्छ। घरको प्रेग्नेन्सी किट, क्लिनिकको पिसाब जाँच र ल्याबको रगत जाँच, तीनैले यही एउटै हर्मोन खोज्छन्; फरक यति मात्र हो कि कति थोरै मात्रा भेट्न सक्छन् र नतिजा कति छिटो आउँछ।
पिसाब र रगतको HCG जाँचमा फरक
| कुरा | पिसाबको जाँच | रगतको जाँच |
|---|---|---|
| कहाँ गरिन्छ | घरमा किटले वा स्वास्थ्य संस्थामा | स्वास्थ्य संस्था वा ल्याबमा मात्र |
| कति चाँडो देखाउँछ | महिनावारी रोकिएको एक–दुई हप्तापछि ९७–९९% सही | धेरै थोरै hCG पनि भेट्छ; महिनावारी रोकिनुअघि नै देखाउन सक्छ |
| नतिजा आउने समय | केही मिनेट | केही घण्टादेखि एक दिनभन्दा बढी |
| खर्च | प्रायः कम | प्रायः बढी |
घरमा किट कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने कुरा Pregnancy kit how to use मा छ।
Qualitative र quantitative HCG blood test
रगतको hCG जाँच दुई किसिमको हुन्छ:
- Qualitative: गर्भ छ कि छैन, यति मात्र बताउँछ (हो वा होइन)।
- Quantitative: रगतमा hCG को ठ्याक्कै मात्रा नाप्छ। नतिजा mIU/mL एकाइमा आउँछ।
रगत प्रायः हातको नसाबाट निकालिन्छ। यस जाँचका लागि विशेष तयारी (जस्तै भोकै बस्नु) चाहिँदैन भनेर स्रोतले बताउँछ, तर ल्याबको निर्देशन मान्नुहोस्।
Quantitative जाँच किन गरिन्छ?
डाक्टरले यी कारणले hCG को मात्रा नाप्न सक्नुहुन्छ:
- गर्भ कति हप्ताको भयो भनेर अनुमान गर्न मद्दत
- पाठेघर बाहिर गर्भ (ectopic pregnancy) को शंका हुँदा
- molar pregnancy (असामान्य गर्भ) को शंका हुँदा
- सम्भावित गर्भपतन को शंका हुँदा
- Down syndrome को screening जाँचको एउटा भागका रूपमा
नतिजाले के बताउँछ?
गर्भ नभएका महिलामा hCG सामान्यतया ५ mIU/mL भन्दा कम हुन्छ। गर्भमा पहिलो तीन महिना hCG छिटो बढ्छ र त्यसपछि अलि घट्छ। गर्भको हप्ताअनुसार अपेक्षित मात्रा धेरै फरक हुन्छ, त्यसैले एउटै नम्बर हेरेर आफैँ निष्कर्ष ननिकाल्नुहोस्। डाक्टरले गर्भको हप्ता, लक्षण, ultrasound र कहिलेकाहीँ दोहोर्याएको जाँच मिलाएर नतिजा बुझ्नुहुन्छ।
- अपेक्षाभन्दा बढी: एकभन्दा बढी बच्चा (जुम्ल्याहा गर्भ), वा molar pregnancy जस्ता पाठेघरका असामान्य अवस्था। धेरै कम अवस्थामा केही cancer सँग पनि जोडिन सक्छ।
- अपेक्षाभन्दा कम: गर्भपतनको खतरा वा अपूर्ण गर्भपतन, गर्भमै बच्चाको मृत्यु, वा ectopic pregnancy।
यी सम्भावना मात्र हुन्, निदान होइनन्। रिपोर्ट आफ्नो डाक्टरलाई देखाएर बुझ्नुहोस्।
जाँच गराउँदा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
- पहिले पिसाबको जाँच: धेरैजसो अवस्थामा घरको किट वा स्वास्थ्य संस्थाको पिसाब जाँच नै पहिलो कदम हो, किनभने यो सस्तो र छिटो हुन्छ। महिनावारी रोकिएको एक–दुई हप्तापछि यसको नतिजा धेरै भरपर्दो हुन्छ।
- रगत जाँच कहिले उपयोगी: महिनावारी रोकिनुअघि नै थाहा पाउनुपर्ने अवस्था, वा डाक्टरले गर्भ कस्तो अवस्थामा छ भनेर hCG को मात्रा नाप्नुपर्ने ठानेमा रगत जाँच गरिन्छ।
- नतिजा आउन समय लाग्छ: रगतको रिपोर्ट आउन केही घण्टादेखि एक दिनभन्दा बढी लाग्न सक्छ।
- रिपोर्ट एक्लै नबुझ्नुहोस्: quantitative रिपोर्टमा आएको नम्बर गर्भको हप्ताअनुसार मात्र अर्थपूर्ण हुन्छ। इन्टरनेटमा देखिने तालिकासँग दाँजेर आत्तिनुभन्दा रिपोर्ट डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
- आफ्नो औषधिबारे बताउनुहोस्: fertility औषधि खाइरहेको भए जाँच गराउनुअघि डाक्टरलाई भन्नुहोस्, किनभने यसले नतिजामा असर गर्न सक्छ।
गलत नतिजा किन आउन सक्छ?
- धेरै चाँडो जाँच्दा: शरीरले पर्याप्त hCG बनाइनसकेकाले negative आउन सक्छ।
- fertility औषधि: बाँझोपनको उपचारमा प्रयोग हुने केही औषधिले गलत positive दिन सक्छन्।
- घरको किटमा positive प्रायः सही हुन्छ, तर negative कम भरपर्दो हुन्छ।
positive आएपछि स्वास्थ्य संस्थामा जानुहोस्। गर्भ पुष्टि भएपछि ultrasound बारे Pregnancy ma ultrasound पढ्नुहोस्।
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - तल्लो पेटको एकातिर दुखाइ, वा अचानक तीव्र र कडा दुखाइ > - काँधको टुप्पोमा अनौठो दुखाइ > - धेरै रिँगटा लाग्नु वा बेहोस हुनु > - गर्भ भएको थाहा भएपछि योनिबाट रगत देखिनु
धेरै सोधिने प्रश्न
Hcg test kati din ma garne?
घरको पिसाब किट महिनावारी रोकिएपछि गर्न सकिन्छ। रगतको जाँचले महिनावारी रोकिनुअघि नै थोरै hCG पत्ता लगाउन सक्छ।
Hcg blood test ra urine test ma k farak xa?
पिसाबको जाँचले गर्भ छ कि छैन भन्छ र छिटो नतिजा दिन्छ। रगतको जाँचले थोरै मात्रा पनि भेट्छ र quantitative जाँचले ठ्याक्कै मात्रा नाप्छ।
Hcg kati hunu parxa?
गर्भ नभएका महिलामा ५ mIU/mL भन्दा कम। गर्भमा भने हप्ताअनुसार फरक हुने भएकाले डाक्टरले नै बुझाउनुहुन्छ।
Hcg test garna khali pet basnu parxa?
स्रोतअनुसार विशेष तयारी चाहिँदैन, तर ल्याबले दिएको निर्देशन मान्नुहोस्।
Hcg dherai badhi aayo bhane jumlyaha ho?
एकभन्दा बढी बच्चा सम्भावित कारणमध्ये एक हो, तर पक्का गर्न ultrasound र डाक्टरको जाँच चाहिन्छ।
Hcg test positive aayo, aba k garne?
सकेसम्म छिटो स्वास्थ्य संस्थामा गएर गर्भवती जाँच सुरु गर्नुहोस्। घरको किटमा positive आएको भए स्वास्थ्यकर्मीले पुष्टिका लागि फेरि जाँच गर्न सक्नुहुन्छ। सुरुका हेरचाहबारे गर्भावस्थाका सुरुका लक्षण पढ्नुहोस्।
Hcg test negative aayo tara mahinawari vayena?
धेरै चाँडो जाँच्दा negative आउन सक्छ। करिब एक हप्तापछि फेरि जाँच्नुहोस्। दुई पटक negative आए पनि गर्भको शंका छ वा महिनावारी भएको छैन भने डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
स्रोतहरू
- MedlinePlus — Pregnancy Test: https://medlineplus.gov/lab-tests/pregnancy-test/
- MedlinePlus — Quantitative HCG blood test: https://medlineplus.gov/ency/article/003510.htm
- NHS — Doing a pregnancy test: https://www.nhs.uk/pregnancy/trying-for-a-baby/doing-a-pregnancy-test/
- NHS — Ectopic pregnancy: Symptoms: https://www.nhs.uk/conditions/ectopic-pregnancy/symptoms/
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।