छोटो उत्तर: गर्भमा ultrasound ले ध्वनि तरंग (sound waves) प्रयोग गरेर पेटभित्रको बच्चाको तस्बिर बनाउँछ। WHO ले हरेक गर्भवती महिलालाई २४ हप्ताअघि कम्तीमा एक पटक ultrasound गर्न सिफारिस गर्छ, जसले गर्भको हप्ता, एकभन्दा बढी बच्चा र केही जन्मजात समस्या पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ। यो जाँच दुख्दैन र आमा वा बच्चामा यसको कुनै ज्ञात हानि छैन।
👉 Aafno EDD check garnuhos: Due date calculator
आफ्नो बच्चा जन्मने अनुमानित मिति (EDD) यहाँ हिसाब गर्नुहोस् →
👉 Aafno mahinawari check garnuhos: Period calculator
अर्को महिनावारी र उर्वर दिन कहिले हो, यहाँ हिसाब गर्नुहोस् →
मानिसहरू यसरी पनि खोज्छन्: ultrasound pregnancy, ultrasound pregnancy test, ultrasound pregnancy report
Ultrasound के हो र कसरी गरिन्छ?
Ultrasound मा ध्वनि तरंग पठाएर स्क्रिनमा बच्चाको तस्बिर बनाइन्छ। प्रायः तपाईं ढाडको भरमा पल्टिनुहुन्छ, पेटको तल्लो भाग खुला राखिन्छ र त्यसमा चिसो जेल लगाइन्छ। त्यसपछि sonographer (scan गर्ने स्वास्थ्यकर्मी) ले सानो उपकरण पेटमा चलाउँदै बच्चाको शरीर जाँच्नुहुन्छ।
- जाँच प्रायः २० देखि ३० मिनेटसम्म लाग्छ।
- यो दुख्दैन, र आमा वा बच्चामा कुनै ज्ञात हानि छैन।
- सुरुका हप्ताको scan मा पिसाबथैली भरिएको हुँदा तस्बिर सफा आउन सक्छ। पानी पिएर आउनुपर्छ कि पर्दैन भनेर पहिल्यै स्वास्थ्य संस्थामा सोध्नुहोस्।
गर्भमा ultrasound कहिले गरिन्छ?
विभिन्न देश र अस्पतालमा तालिका फरक हुन सक्छ। आधिकारिक स्रोतले बताएका मुख्य समय यस्ता छन्:
| समय | scan को नाम | मुख्य उद्देश्य |
|---|---|---|
| २४ हप्ताअघि (WHO) | early ultrasound | गर्भको हप्ता अनुमान, जुम्ल्याहा र केही जन्मजात समस्या पत्ता लगाउने |
| करिब १०/११–१४ हप्ता (NHS) | dating scan | गर्भ कति हप्ताको भयो र बच्चा जन्मने अनुमानित मिति |
| १८–२१ हप्ता (NHS) | anomaly वा २० हप्ताको scan | बच्चाको शरीर, वृद्धि र साल (placenta) जाँच |
बेलायतमा (NHS) सबै गर्भवतीलाई कम्तीमा दुई scan दिइन्छ। नेपालमा तपाईंको स्वास्थ्य संस्थाले कहिले scan गर्ने भनेर गर्भवती जाँचका बेला बताउनुहुन्छ। गर्भवती जाँचको पूरा तालिका गर्भवती जाँच कहिले गर्ने मा छ।
पहिलो scan (dating scan) मा के हेरिन्छ?
करिब १० देखि १४ हप्ताबीच गरिने यस scan ले:
- गर्भ कति हप्ताको भयो भनेर पुष्टि गर्छ र अनुमानित जन्म मिति (due date) निकाल्छ। यो मिति अन्तिम महिनावारीबाट निकालेको मितिभन्दा अलि फरक हुन सक्छ।
- एउटा बच्चा हो कि एकभन्दा बढी (जुम्ल्याहा गर्भ) हेर्छ।
- बच्चा सही ठाउँमा (पाठेघरभित्र) बढिरहेको छ कि छैन हेर्छ।
- बच्चाको विकास जाँच्छ।
यो scan करिब २० मिनेट लाग्छ। WHO अनुसार २४ हप्ताअघिको scan ले गर्भको हप्ता ठीकसँग थाहा दिने भएकाले मिति नाघेको गर्भमा अनावश्यक रूपमा प्रसव गराउनुपर्ने (induction) अवस्था घटाउन पनि मद्दत गर्छ।
२० हप्ताको scan (anomaly scan) मा के हेरिन्छ?
यो scan प्रायः १८ देखि २१ हप्ताबीच गरिन्छ, कहिलेकाहीँ २३ हप्तासम्म। यसमा करिब ३० मिनेट लाग्छ।
- बच्चाका केही शारीरिक समस्या खोजिन्छ, जस्तै मेरुदण्ड र दिमागसँग जोडिएको neural tube को समस्या, मुटु र मिर्गौलाका समस्या।
- बच्चाको वृद्धि हेरिन्छ।
- साल (placenta) र पाठेघरको रगत प्रवाह जाँचिन्छ।
धेरैजसो महिलालाई कुनै समस्याको संकेत छैन भनिन्छ। केही संकेत भेटिए थप scan वा जाँच गर्न र विशेषज्ञकहाँ पठाउन सकिन्छ।
Ultrasound को सीमा
- Scan ले सबै स्वास्थ्य समस्या पत्ता लगाउन सक्दैन। केही समस्या अरूभन्दा सजिलै देखिन्छन्।
- Scan गर्ने कि नगर्ने व्यक्तिगत निर्णय हो, किनभने नतिजाले थप जाँचतर्फ लैजान सक्छ। तर यसले गर्भको हप्ता र जुम्ल्याहा जस्ता महत्त्वपूर्ण कुरा बताउने भएकाले WHO ले एक scan सिफारिस गर्छ।
Ultrasound pregnancy report कसरी बुझ्ने?
Report मा प्रायः गर्भको हप्ता, अनुमानित जन्म मिति, बच्चाको संख्या र बच्चाको नाप जस्ता कुरा लेखिएका हुन्छन्। Report मा लेखिएका शब्द र नम्बरको अर्थ आफैँ अनुमान नगर्नुहोस्। अर्को गर्भवती जाँचमा report लिएर जानुहोस् र डाक्टर वा स्वास्थ्यकर्मीसँग बुझ्नुहोस्। scan पछि केही चिन्ता भए पनि डाक्टर वा मिडवाइफलाई सोध्नुहोस्।
Ultrasound pregnancy test होइन: गर्भ छ कि छैन भनेर सुरुमा थाहा पाउन पिसाब वा रगतको hCG जाँच गरिन्छ (HCG test)। Ultrasound चाहिँ गर्भको अवस्था हेर्न गरिन्छ।
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - योनिबाट धेरै रगत बग्नु (प्याड लगाउने बित्तिकै भिज्ने) > - रगतसँगै पेट कडा दुख्नु > - काँधमा दुखाइ > - वाकवाकी, रिँगटा लाग्नु वा बेहोस हुनु > > scan को तालिका नपर्खी यस्तो बेला तुरुन्त जानुहोस्। थप: गर्भावस्थामा योनिबाट रगत, ectopic pregnancy।
धेरै सोधिने प्रश्न
Pregnancy ma ultrasound kati choti garne?
WHO ले २४ हप्ताअघि कम्तीमा एक पटक सिफारिस गर्छ। बेलायतमा कम्तीमा दुई पटक (११–१४ र १८–२१ हप्ता) गरिन्छ। तपाईंको अवस्था हेरेर डाक्टरले थप scan भन्न सक्नुहुन्छ।
Ultrasound garda bachalai asar garxa?
आमा वा बच्चामा ultrasound को कुनै ज्ञात हानि छैन।
Ultrasound garna pani piuna parxa?
सुरुको scan मा भरिएको पिसाबथैलीले तस्बिर सफा बनाउन सक्छ। आफ्नो स्वास्थ्य संस्थालाई पहिल्यै सोध्नुहोस्।
Ultrasound le sabai samasya dekhauxa?
देखाउँदैन। scan ले सबै समस्या पत्ता लगाउन सक्दैन, त्यसैले नियमित गर्भवती जाँच पनि आवश्यक छ।
Ultrasound bata due date thaha hunxa?
हुन्छ। पहिलो scan मा बच्चाको नापबाट अनुमानित जन्म मिति निकालिन्छ।
Ultrasound ma kati samaya lagxa?
पहिलो scan मा करिब २० मिनेट र २० हप्ताको scan मा करिब ३० मिनेट लाग्छ। सामान्यतया जाँच २० देखि ३० मिनेटभित्र सकिन्छ।
20 hapta ko scan ma k herinxa?
बच्चाको शरीरका केही समस्या (जस्तै मुटु, मिर्गौला र neural tube सम्बन्धी समस्या), बच्चाको वृद्धि, साल र पाठेघरको रगत प्रवाह हेरिन्छ। केही भेटिए थप जाँच र विशेषज्ञको सल्लाह दिइन्छ।
Ultrasound bata jumlyaha thaha hunxa?
हुन्छ। एकभन्दा बढी बच्चा पत्ता लगाउनु early ultrasound को मुख्य उद्देश्यमध्ये एक हो।
स्रोतहरू
- NHS — Ultrasound scans in pregnancy: https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/ultrasound-scans/
- NHS — 12-week scan: https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/12-week-scan/
- NHS — 20-week scan: https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/20-week-scan/
- WHO — New guidelines on antenatal care for a positive pregnancy experience: https://www.who.int/news/item/07-11-2016-new-guidelines-on-antenatal-care-for-a-positive-pregnancy-experience
- NHS — Vaginal bleeding in pregnancy: https://www.nhs.uk/pregnancy/related-conditions/common-symptoms/vaginal-bleeding/
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।