पुरुष यौन स्वास्थ्यबारे धेरै प्रश्न मनमा आए पनि सोध्न लाज लाग्न सक्छ। यो लेखले तीनवटा सामान्य चिन्ता — खोक्रो छाला टाइट हुनु, इरेक्सनसम्बन्धी अलमल, र अण्डकोषको आफ्नै जाँच — बारे सोझो जानकारी दिन्छ।
खोक्रो छाला टाइट हुनु (Phimosis)
धेरै साना केटामा लिङ्गको अगाडिको छाला (Foreskin) पूर्ण रूपमा तान्न नसकिने हुन्छ — यो सामान्य हो। किशोरावस्था पुग्दा-पुग्दै धेरैजसोमा यो आफैं खुकुलो हुँदै जान्छ; १६ वर्षपछि पनि साँच्चै टाइट रहनेको दर करिब १% मात्र हो।
कहिले चिन्ता लिने? यदि छाला तान्दा दुख्छ, पिसाब गर्दा फुक्रिन्छ (Ballooning), बारम्बार संक्रमण हुन्छ, वा सफा गर्न गाह्रो हुन्छ भने, यो जाँच गराउनुपर्ने संकेत हो।
महत्त्वपूर्ण चेतावनी: जबरजस्ती छाला तान्ने कोसिस नगर्नुहोस् — यसले छाला च्यातिन र थप टाइट हुन सक्छ। धेरैजसो अवस्था स्टेरोइड क्रिम वा बिस्तारै, धैर्यसाथ गरिने स्ट्रेचिङले नै ठीक हुन्छ; शल्यक्रिया अन्तिम विकल्प मात्र हो। डाक्टरलाई भेट्नु नै सुरक्षित बाटो हो।
इरेक्सनसम्बन्धी अलमल
किशोरावस्थामा कहिलेकाहीं अनपेक्षित समयमा इरेक्सन हुनु (जस्तै कक्षामा वा बसमा) पूर्ण रूपमा सामान्य हो — यो हर्मोनको उतार-चढावले हुन्छ, लाज मान्नुपर्दैन। यसैगरी, कहिलेकाहीं चाहेको बेला इरेक्सन नहुनु पनि — विशेष गरी नयाँ अनुभव, चिन्ता, वा साथीसामु असहज महसुस हुँदा — सामान्य हो। यो उमेरमा यस्तो प्रायः मानसिक तनाव वा नयाँपनको कारण हुन्छ, कुनै गम्भीर शारीरिक समस्या होइन। यदि यो बारम्बार र लामो समयसम्म भइरह्यो भने मात्र डाक्टरसँग सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।
अण्डकोषको आफ्नै जाँच (Testicular Self-Exam)
यौवनारम्भपछि, लगभग १५ वर्षको उमेरदेखि, महिनाको एकपटक आफ्नो अण्डकोष आफैं जाँच्ने बानी बसाल्नु राम्रो हुन्छ — यसले सुरुमै कुनै असामान्य गाँठो पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ, जुन Testicular Cancer को प्रारम्भिक संकेत हुन सक्छ (यो उमेर समूहमा उपचारयोग्य क्यान्सरमध्ये एक हो)।
कसरी गर्ने: तातो नुहाइपछि (छाला खुकुलो हुँदा) दुवै हातले प्रत्येक अण्डकोषलाई बिस्तारै औंलाहरूबीच घुमाएर छाम्नुहोस्। सामान्य अण्डकोष चिल्लो र नरम-गोलो महसुस हुन्छ। अण्डकोषको माथिल्लो-पछाडिपट्टि एउटा साना डोरी-जस्तो भाग (Epididymis) छाम्न सकिन्छ — यो सामान्य संरचना हो, गाँठो होइन, यसमा चिन्ता लिनुपर्दैन।
कहिले डाक्टर भेट्ने: कुनै नयाँ गाँठो (चामलको दाना जत्रो सानो भए पनि), सुन्निने, वा लगातार भारीपन/दुखाइ महसुस भएमा ढिलो नगरी डाक्टरलाई भेट्नुहोस्। यस्ता गाँठो प्रायः दुखाइरहित हुन्छन्, त्यसैले "दुखेको छैन भने ठीकै छ" भन्ने सोच्नु सुरक्षित होइन।
सन्दर्भ
- NHS. "Tight foreskin (phimosis)." Available at: nhs.uk
- Johns Hopkins Medicine. "How to Perform a Testicular Self-Exam." Available at: hopkinsmedicine.org
- Nemours KidsHealth. "How to Do a Testicular Self-Exam (for Teens)." Available at: kidshealth.org