छोटो उत्तर: गर्भ भएको थाहा पाउने मुख्य तरिका pregnancy test हो, जुन घरमा kit बाट वा स्वास्थ्य संस्थामा पिसाब वा रगत जाँचबाट गर्न सकिन्छ। लक्षणले शंका मात्र दिन्छ। गर्भ कति हप्ताको भयो र सही ठाउँमा छ कि छैन भन्ने कुरा ultrasound बाट थाहा हुन्छ।
👉 Aafno EDD check garnuhos: Due date calculator
आफ्नो बच्चा जन्मने अनुमानित मिति (EDD) यहाँ हिसाब गर्नुहोस् →
👉 Aafno mahinawari check garnuhos: Period calculator
अर्को महिनावारी र उर्वर दिन कहिले हो, यहाँ हिसाब गर्नुहोस् →
चार तरिका एकै ठाउँमा
| तरिका | के बताउँछ | कहाँ |
|---|---|---|
| लक्षण | शंका मात्र | आफैँ |
| घरेलु kit (पिसाब) | HCG छ कि छैन | घर |
| रगत जाँच | HCG छ कि छैन वा कति छ | स्वास्थ्य संस्था वा ल्याब |
| Ultrasound | कति हप्ता, कति बच्चा, सही ठाउँ | स्वास्थ्य संस्था |
१. लक्षणबाट
महिनावारी रोकिनु, वाकवाकी, थकान, स्तन दुख्नु र बारम्बार पिसाब लाग्नु सुरुका सामान्य लक्षण हुन्। यी प्रायः गर्भको ४ देखि ६ हप्ताताका देखिन्छन्। तर लक्षण सबैमा देखिँदैनन् र अरू कारणले पनि हुन सक्छन्, त्यसैले यसले मात्र पक्का हुँदैन। विस्तृत सूचीका लागि pregnancy-early-signs-antenatal-care-nepal पढ्नुहोस्।
२. घरेलु pregnancy kit बाट
Kit ले पिसाबमा HCG हर्मोन खोज्छ। धेरैजसो kit महिनावारी रोकिएको पहिलो दिनदेखि प्रयोग गर्न सकिन्छ र निर्देशनअनुसार गरे भरपर्दो हुन्छ। Positive नतिजा लगभग पक्का सही हुन्छ; negative चाहिँ कम भरपर्दो हुन्छ। कहिले test गर्ने भन्ने विस्तृत कुरा pregnancy-test-kahile-garne मा छ।
३. स्वास्थ्य संस्थामा पिसाब वा रगत जाँच
स्वास्थ्य संस्थामा पनि पिसाब जाँच गर्न सकिन्छ। रगत जाँच स्वास्थ्य संस्था वा ल्याबमा मात्र हुन्छ र धेरै थोरै HCG पनि पत्ता लगाउन सक्छ, त्यसैले महिनावारी रोकिनुअघि नै गर्भ देखाउन सक्छ। यसको नतिजा आउन केही घण्टादेखि एक दिनभन्दा बढी लाग्न सक्छ। घरमा positive आए पनि स्वास्थ्यकर्मीले फेरि जाँच गरेर पक्का गर्न सक्छन्।
४. Ultrasound बाट
Pregnancy test ले गर्भ छ भन्छ, तर कहाँ र कस्तो छ भन्दैन। प्रायः गर्भको १० देखि १४ हप्ताताका गरिने dating scan ले:
- गर्भ कति हप्ताको भयो र अनुमानित जन्म मिति
- एउटा भन्दा बढी बच्चा छन् कि
- बच्चा सही ठाउँमा बढिरहेको छ कि
- बच्चाको विकास
हेर्छ। WHO ले गर्भको २४ हप्ताभन्दा अघि एक पटक ultrasound गर्न सिफारिस गर्छ।
थाहा पाएपछि के गर्ने?
WHO ले पहिलो स्वास्थ्य भेट गर्भको पहिलो १२ हप्ताभित्र र पूरा गर्भावस्थामा कम्तीमा ८ पटक भेट गर्न सिफारिस गर्छ। Positive आएपछि नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा गएर गर्भ जाँच सुरु गर्नुहोस्। कुनै औषधि खाँदै हुनुहुन्छ भने पनि त्यहाँ भन्नुहोस्; औषधि डाक्टरको सल्लाहमा मात्र लिनुहोस्।
> तुरुन्त स्वास्थ्य संस्था जानुपर्ने लक्षण: > - योनिबाट रगत बग्नु वा थोपा देखिनु > - पेट वा तल्लो पेटमा दुखाइ, विशेष गरी एकातिर वा बढ्दै गएको > - धेरै बान्ता भएर पानी पनि नअडिनु > - कडा टाउको दुखाइ, आँखा धमिलो हुनु वा उज्यालो चम्किएजस्तो देखिनु > - अनुहार, हात वा खुट्टा अचानक सुन्निनु > - अचानक सास फेर्न गाह्रो हुनु, छाती दुख्नु वा रिँगटा लाग्नु > - ज्वरो आउनु
धेरै सोधिने प्रश्न
pregnant vako kasari tha hunxa?
महिनावारी रोकिएपछि pregnancy test गर्दा थाहा हुन्छ। स्वास्थ्य संस्थामा पिसाब वा रगत जाँचबाट पक्का गर्न सकिन्छ।
laxan matra herera thaha hunxa?
हुँदैन। लक्षणले शंका मात्र दिन्छ; test गर्नुपर्छ।
kit ra blood test ma k farak xa?
Kit घरमै छिटो र सस्तोमा हुन्छ। रगत जाँच स्वास्थ्य संस्थामा हुन्छ र धेरै छिटो पनि HCG पत्ता लगाउन सक्छ।
ultrasound kina garne?
गर्भ कति हप्ताको भयो, कति बच्चा छन् र सही ठाउँमा छ कि छैन भनेर हेर्न।
Pregnancy ka aru suruwati laxan k k hun?
NHS अनुसार गर्भका सुरुका लक्षण प्रायः ४ देखि ६ हप्ताताका सुरु हुन्छन्, र सबैलाई सबै लक्षण देखिँदैनन्। महिनावारी रोकिनु, वाकवाकी, थकान र स्तन दुख्नुबाहेक यी लक्षण पनि देखिन सक्छन्:
- महिनावारी आउने बेलातिर धेरै हल्का महिनावारीजस्तो थोरै रगत वा थोपा देखिनु (implantation bleeding)
- दिसा कडा हुनु (कब्जियत)
- योनिबाट सेतो पानी बढी आउनु, तर पोल्ने वा चिलाउने नहुनु
- मुखमा धातुजस्तो स्वाद आउनु
- केही गन्ध सहन नसक्नु
- नयाँ खाना खान मन लाग्नु, वा सधैँ मन पर्ने खाना मन नपर्नु
- मनस्थिति फेरिइरहनु, धेरै किसिमका भावना आउनु
वाकवाकी र बान्ता बिहान मात्र होइन, दिन वा रातको जुनसुकै बेला हुन सक्छ। लक्षणले शंका मात्र दिन्छन्; गर्भ पक्का गर्न test नै चाहिन्छ।
Pregnancy test ko natija galat aauna sakxa?
सक्छ। MedlinePlus अनुसार:
- गलत negative (false-negative): गर्भ भए पनि test ले negative देखाउनु। गर्भ रहेपछि धेरै छिटो घरमा test गर्दा शरीरले पर्याप्त HCG नबनाएको हुन सक्छ।
- गलत positive (false-positive): गर्भ नभए पनि test ले positive देखाउनु। गर्भ रहन मद्दत गर्ने औषधि (fertility drugs) खाँदै गर्दा test गरे यस्तो हुन सक्छ।
गर्भको सुरुमा HCG को मात्रा हरेक दिन बढ्ने भएकाले पहिलो test गरेको एक हप्तापछि फेरि test गर्नु राम्रो हुन्छ। दुई पटक घरमा negative आए पनि गर्भ भएको शंका छ भने स्वास्थ्यकर्मीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। positive आए पनि गर्भ छैन जस्तो लाग्छ भने पनि स्वास्थ्यकर्मीसँग कुरा गर्नुहोस्।
स्रोतहरू
- NHS — Signs and symptoms of pregnancy: https://www.nhs.uk/pregnancy/trying-for-a-baby/signs-and-symptoms-of-pregnancy/
- NHS — Doing a pregnancy test: https://www.nhs.uk/pregnancy/trying-for-a-baby/doing-a-pregnancy-test/
- MedlinePlus — Pregnancy Test: https://medlineplus.gov/lab-tests/pregnancy-test/
- NHS — 12-week scan: https://www.nhs.uk/pregnancy/your-pregnancy-care/12-week-scan/
- WHO — New guidelines on antenatal care for a positive pregnancy experience: https://www.who.int/news/item/07-11-2016-new-guidelines-on-antenatal-care-for-a-positive-pregnancy-experience
यो लेख शैक्षिक उद्देश्यका लागि हो, चिकित्सकीय परामर्शको विकल्प होइन।