Uric Acid: युरिक एसिड बढ्नुका कारण, लक्षण, उपचार र खानपिन नेपालमा

युरिक एसिड [Uric Acid / Gout] — नेपालमा सम्पूर्ण जानकारी युरिक एसिड [Uric Acid] बढ्नुको समस्या [Hyperuricemia] नेपालमा अत्यन्त सामान्य भएको छ। दाल-भात, मासु, सुकुटी, छुर्पी र टाँगोको तरकारी खाने नेपाली खानपिन शैलीले युरिक एसिड बढ्ने जोखिम उच्च बनाउँछ। जोर्निमा तीव्र दुखाइ [Gout Attack] आउनुभन्दा पहिले नै युरिक एसिड नियन्त्रण गर्नु जरुरी छ। शरीरमा प्युरिन [Purine] नामक पदार्थ ब्रेकडाउन हुँदा युरिक एसिड बन्छ। सामान्यतः यो मिर्गौलाबाट पिसाबमार्फत बाहिर निस्कन्छ। तर बढी बन्दा वा कम निस्किँदा रगतमा युरिक एसिड बढ्छ र जोर्निमा क्रिस्टल जम्छ। सामान्य युरिक एसिड स्तर पुरुष: ३.४ – ७.० mg/dL महिला: २.४ – ५.७ mg/dL ७.० mg/dL माथि: Hyperuricemia लक्षणहरू [Symptoms] जोर्निमा अचानक तीव्र दुखाइ — विशेषगरी खुट्टाको बुढौलो औंला (रातको समयमा सुरु हुन्छ) जोर्नी रातो हुने, फुल्ने र छुँदा तीव्र दुखाइ गाँठी बन्ने [Tophi] — कान, कुहिनो, औंलाहरूमा मिर्गौला ढुंगा [Kidney Stones] अधिकांशमा कुनै लक्षण नदेखिने — Silent Hyperuricemia कारणहरू [Causes in Nepal] खानापिन: रातो मासु — खसी, राँगो, भैंसी अंग मासु — कलेजो, मिर्गौला माछा — विशेषगरी Sardines, Anchovies मटरको दाल र राजमा (अत्यधिक मात्रामा) मदिरा — विशेषगरी बियर र रक्सी Fructose युक्त पेय स्वास्थ्य अवस्था: मिर्गौला रोग उच्च रक्तचाप मधुमेह मोटोपना थाइराइड समस्या Diuretics (Lasix), Aspirin (कम मात्रामा) निदान [Diagnosis] Serum Uric Acid Test — रगत परीक्षण। शुल्क: रु. ३०० – रु. ५००। Joint Fluid Analysis (Arthrocentesis) — Gout Attack मा सटीक X-Ray / Ultrasound — जोर्निको क्षति हेर्न Kidney Function Test (KFT) — मिर्गौलाको स्वास्थ्य उपचार [Treatment] तीव्र गाउट आक्रमण: NSAIDs : Indomethacin, Naproxen — दुखाइ र सूजन Colchicine — Gout को विशेष औषधि, प्रभावकारी Corticosteroids — NSAIDs काम नगरेमा प्रभावित जोर्नीमा आइस प्याक र आराम दीर्घकालीन उपचार: Allopurinol — युरिक एसिड उत्पादन घटाउने। १०० mg बाट सुरु गरी ३०० mg सम्म। शुल्क: रु. ५–१० प्रति ट्याब्लेट। दैनिक खानुपर्छ। Febuxostat — Allopurinol काम नगरेमा वा Side Effect भएमा Probenecid — मिर्गौलाबाट युरिक एसिड बढी निकाल्न खानपिन नियन्त्रण [Diet Management] बेवास्ता गर्नुपर्ने: रातो मासु र अंग मासु समुन्द्री माछा (Sardines, Mackerel, Tuna) मदिरा — विशेषगरी बियर मिठो पेय र Fructose corn syrup खान सकिने: कम फ्याट दूध र दही — युरिक एसिड घटाउन सहयोगी भिटामिन C युक्त खाना — अमला, सुन्तला, कीवी चेरी र चेरी जुस — गाउट कम गर्ने अध्ययन प्रशस्त पानी — दैनिक ३+ लिटर अण्डा, चिकेन (छाला छाडेर) हरियो तरकारी नेपालमा उपचार अस्पताल त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल — Rheumatology विभाग मेडिसिटी अस्पताल, काठमाडौं पाटन अस्पताल Rheumatology Clinic BPKIHS, धरान सामान्य प्रश्नहरू [FAQ] प्रश्न: युरिक एसिड बढेमा के दाल खान हुँदैन? उत्तर: दाल पूर्णतः बन्द गर्नु पर्दैन। सीमित मात्रामा खाँदा ठीकै छ। तर धेरै मटर, मसूर र राजमा खाँदा बढ्न सक्छ। प्रश्न: युरिक एसिड घटाउने सबैभन्दा राम्रो उपाय के हो? उत्तर: प्रशस्त पानी (३+ लिटर दैनिक), मासु र मदिरा कम गर्नु, तौल नियन्त्रण र Allopurinol सबैभन्दा प्रभावकारी। प्रश्न: Gout Attack आउँदा तुरुन्त के गर्ने? उत्तर: प्रभावित जोर्नीलाई आराम दिनुहोस्, आइस प्याक लगाउनुहोस् र Colchicine वा Indomethacin लिनुहोस् — तर डाक्टरको सल्लाहबिना नलिनुहोस्। प्रश्न: Allopurinol कहिलेदेखि लिने? उत्तर: Gout Attack पूरै शान्त भएको २–४ हप्तापछि Allopurinol सुरु गर्नुपर्छ। Attack को बेला सुरु गर्दा झन् बढ्न सक्छ। सन्दर्भ ACR. 2020 American College of Rheumatology Guideline for Gout. 2020. Dalbeth N et al. Gout. Lancet. 2021. FitzGerald JD et al. 2020 ACR Guideline for Management of Gout. ACR. 2020.

डाक्टरसँग परामर्श गर्न तयार हुनुहुन्छ?

डाक्टर खोज्नुहोस्