SEE होस् वा +2, परीक्षाको बेला तनाव हुनु स्वाभाविक हो — तर जब यो तनाव निद्रा, खानपान, र दैनिक जीवनलाई नै बिगार्न थाल्छ, त्यो बेला यसलाई गम्भीरतापूर्वक हेर्नु जरुरी हुन्छ। काठमाडौंका उच्च माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीहरूमा गरिएको एक अध्ययनले चिन्ता र तनावको स्तर उल्लेखनीय रूपमा उच्च रहेको देखाएको छ।
परीक्षाको तनावले के-के असर पार्न सक्छ?
लामो समयसम्म रहेको परीक्षा-तनावले चिन्ता, निराशा, निद्रा नलाग्ने समस्या, ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्नु, र शारीरिक तथा मानसिक थकान निम्त्याउन सक्छ। SEE जस्ता परीक्षामा नतिजाका लागि ३-६ महिनासम्म पर्खनुपर्दा यो पर्खाइ आफैंमा तनावपूर्ण हुन सक्छ।
के गर्दा सहज हुन्छ?
- सानो-सानो लक्ष्य बनाउनुहोस्: "आजको दिनमा यति पढ्ने" भन्ने सानो, हासिल गर्न सकिने लक्ष्य ठूलो, अलमल्याउने लक्ष्यभन्दा बढी उपयोगी हुन्छ।
- ब्रेक लिनुहोस्: लगातार घण्टौं पढ्नुभन्दा, बीच-बीचमा छोटो आराम गर्दा दिमाग बढी प्रभावकारी रूपमा काम गर्छ।
- निद्रालाई प्राथमिकता दिनुहोस्: रातभर ब्युँझेर पढ्नु भन्दा, पर्याप्त निद्राले सम्झना र एकाग्रता बढाउँछ।
- आफूलाई तुलना नगर्नुहोस्: हरेक विद्यार्थीको आफ्नै गति हुन्छ — साथीको नतिजा वा पढाइको गतिसँग तुलना गर्नुले तनाव मात्र बढाउँछ।
- कसैसँग कुरा गर्नुहोस्: तनाव धेरै भइरहेको छ भने, साथी, परिवार, वा शिक्षकसँग खोलेर कुरा गर्नुहोस् — यो एक्लै बोक्नुपर्ने बोझ होइन।
नतिजाले भविष्य पूर्ण रूपमा निर्धारण गर्दैन
एउटा परीक्षाको नतिजाले जीवनको सफलता-असफलता पूर्ण रूपमा निर्धारण गर्दैन। नतिजा जस्तोसुकै आए पनि, अगाडि बढ्ने बाटो सधैं हुन्छ — यो कुरा राम्रोसँग बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ, विशेष गरी नतिजाको पर्खाइ र सामाजिक दबाब चरम बिन्दुमा पुग्दा।
यदि तनाव असहनीय भइरहेको छ भने
यदि परीक्षा वा नतिजाको चिन्ताले जिउनै गाह्रो भइरहेको महसुस भइरहेको छ, वा नकारात्मक विचार आइरहेका छन् भने, कृपया हाम्रो सहयोग कहाँ पाइन्छ लेख हेर्नुहोस् र राष्ट्रिय हेल्पलाइन 1166 मा सम्पर्क गर्नुहोस्। यो पीडा साझा गर्नु ढिलो हुँदैन।
कहिले डाक्टर वा काउन्सिलर भेट्ने?
- तनावले निद्रा, खानपान, वा दैनिक जीवनलाई गम्भीर रूपमा असर गरेमा।
- लगातार निराशा वा "केही गर्न सक्दिन" भन्ने भावना रहिरहेमा।
- नकारात्मक विचार वा जीवन समाप्त गर्ने विचार आएमा, तुरुन्तै हाम्रो सहयोग कहाँ पाइन्छ लेख हेर्नुहोस् र हेल्पलाइन 1166 मा सम्पर्क गर्नुहोस्।
सन्दर्भ
- PLOS Global Public Health. "Depression, anxiety and stress among high school students: A cross-sectional study in an urban municipality of Kathmandu, Nepal." Available at: journals.plos.org
- The Kathmandu Post. "Understanding post-exam stress." Available at: kathmandupost.com