स्कूलमा होस् वा अनलाइन, बुलिङ (धम्क्याइ/सताइ) ले मानसिक स्वास्थ्यमा गहिरो असर पार्न सक्छ। यो लेखले बुलिङका संकेत के हुन्, र यसलाई कसरी सामना गर्ने भनेर बताउँछ।
बुलिङ र साइबर बुलिङ भनेको के हो?
बुलिङ भनेको बारम्बार कसैलाई जानाजान चोट पुर्याउने, डराउने, वा अपमानित गर्ने व्यवहार हो — शारीरिक, मौखिक, वा सामाजिक रूपमा। साइबर बुलिङ यही व्यवहार Facebook, TikTok, WhatsApp, वा अन्य अनलाइन माध्यमबाट हुनु हो — जस्तै अपमानजनक म्यासेज पठाउनु, लाजमर्दो फोटो/भिडियो फैलाउनु, वा समूहबाट जानाजान बाहिर राख्नु।
यसले के असर पार्न सक्छ?
बुलिङको सिकार भएकाहरूमा चिन्ता, निराशा, एक्लोपन, र आत्मविश्वासमा कमी देखिन सक्छ। साइबर बुलिङ झन् गाह्रो हुन्छ किनभने यो घर पुगेर पनि पछ्याइरहन्छ — स्कूल छोडेपछि पनि फोनमार्फत जारी रहन सक्छ, र कहिलेकाहीं कसले गरिरहेको छ भन्ने पनि थाहा नहुन सक्छ, जसले अझ बढी असुरक्षित महसुस गराउँछ।
संकेतहरू के-के हुन सक्छन्?
- फोन वा अनलाइन गतिविधि लुकाउने वा नदेखाउने बानी
- फोन/इन्टरनेट प्रयोगपछि नराम्रो मुड वा उदास देखिनु
- स्कूल जान अनिच्छुक हुनु
- निद्रा नलाग्ने, बारम्बार टाउको वा पेट दुख्ने गुनासो
- पढाइमा रुचि घट्नु वा नतिजा खस्किनु
के गर्ने?
- भरोसा गर्न सकिने वयस्कलाई भन्नुहोस्: अभिभावक, शिक्षक, वा काउन्सिलरलाई खोलेर बताउनु पहिलो र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कदम हो — एक्लै सामना गर्नुपर्दैन।
- प्रमाण जोगाएर राख्नुहोस्: साइबर बुलिङको हकमा, म्यासेज वा पोस्टको स्क्रिनसट राख्नुहोस् — यसले पछि कारबाहीमा मद्दत गर्छ।
- Block, Mute, Report प्रयोग गर्नुहोस्: धेरैजसो सामाजिक सञ्जालमा बुलिङ गर्नेलाई Block वा Report गर्ने सुविधा हुन्छ — यो प्रयोग गर्न नहिचकिचाउनुहोस्।
- जवाफमा उस्तै व्यवहार नगर्नुहोस्: गाली-गलौजको जवाफ गाली-गलौजले दिँदा समस्या झन् बढ्न सक्छ। भरोसा गर्न सकिने वयस्कको मद्दत लिनु बढी प्रभावकारी हुन्छ।
यदि तपाईंले कसैलाई बुलिङ भइरहेको देख्नुभयो भने
चुपचाप हेरिरहनुभन्दा, सिकार भएको साथीलाई साथ दिनुहोस् र वयस्कलाई जानकारी गराउन मद्दत गर्नुहोस्। यो सानो कदमले ठूलो फरक पार्न सक्छ।
कहिले डाक्टर वा काउन्सिलर भेट्ने?
- बुलिङपछि लगातार उदास, डरलाग्दो, वा एक्लो महसुस भइरहेमा।
- निद्रा वा खानपानमा ठूलो परिवर्तन आएमा, वा स्कूल जान पूर्ण रूपमा इन्कार गरेमा।
- आत्म-हानि वा आत्महत्याको विचार आएमा, ढिलो नगरी हाम्रो सहयोग कहाँ पाइन्छ लेख हेर्नुहोस् र हेल्पलाइन 1166 मा सम्पर्क गर्नुहोस्।
सन्दर्भ
- UNICEF. "Cyberbullying: What is it and how to stop it." Available at: unicef.org
- CDC. "Bullying." Available at: cdc.gov