खानासँगको सम्बन्ध जटिल हुनु, वा शरीरको आकारबारे निरन्तर चिन्ता लाग्नु — यी संकेत हुन सक्छन् कि केही गम्भीर कुरा भइरहेको छ। खानपानसम्बन्धी विकार (Eating Disorders) वास्तविक, गम्भीर तर उपचारयोग्य मानसिक स्वास्थ्य अवस्था हुन्, फेसन वा "डाइट" को कुरा होइन।
यो के हो?
किशोर-किशोरीमा सामान्यतया देखिने तीन प्रकार छन्:
- Anorexia Nervosa: तौल र खानाबारे अत्यधिक चिन्ता, तौल बढ्ने डर, र उमेर/उचाइअनुसार आवश्यक तौल कायम राख्न गाह्रो हुनु।
- Bulimia Nervosa: धेरै खाने र त्यसपछि अपराधबोध वा डरका कारण त्यसलाई "पूर्ववत" गर्ने प्रयास गर्ने चक्र।
- Binge Eating Disorder: धेरै मात्रामा खाने र त्यसपछि लाज, दुःख, वा अपराधबोध महसुस हुने बानी — यो सबैभन्दा बढी देखिने प्रकार हो।
संकेतहरू के-के हुन सक्छन्?
- खाना, तौल, वा शरीरको आकारबारे बारम्बार सोच्ने वा कुरा गर्ने
- खाना छोड्ने वा साथीसँग सँगै खान नचाहने
- खानाको समयमा मुड परिवर्तन हुनु वा चिडचिडापन
- कति खाइयो भनेर लुकाउने वा झूट बोल्ने
- सामाजिक जमघटबाट टाढा हुँदै जानु
- मुड उदास हुनु वा आत्म-सम्मानमा कमी आउनु
यदि यी संकेतसँगै जीवनप्रतिको निराशा वा आत्महत्याको विचार पनि देखिन्छ भने, कृपया तुरुन्तै हाम्रो सहयोग कहाँ पाइन्छ लेख हेर्नुहोस् र राष्ट्रिय हेल्पलाइन 1166 मा सम्पर्क गर्नुहोस्।
के गर्ने?
यदि आफूमा वा साथीमा यी संकेत देखिन्छन् भने, भरोसा गर्न सकिने वयस्क (अभिभावक, शिक्षक, डाक्टर) लाई प्रेमपूर्वक, बिना आरोप लगाई खोलेर बताउनु महत्त्वपूर्ण छ। खानपानसम्बन्धी विकार एक्लै "इच्छाशक्ति" ले ठीक हुने कुरा होइन — यसलाई व्यावसायिक उपचार (डाक्टर, मनोचिकित्सक, आहार विशेषज्ञ) चाहिन्छ, र समयमै सहयोग लिँदा निको हुने सम्भावना धेरै बढ्छ।
कहिले डाक्टर भेट्ने?
- तौल छिटो र अस्वाभाविक रूपमा घटेमा।
- महिनावारी रोकिएमा वा अनियमित भएमा।
- बेहोस हुने, चक्कर लाग्ने, वा मुटुको धड्कन असामान्य भएमा — यी गम्भीर शारीरिक जटिलताका संकेत हुन् र तुरुन्तै चिकित्सकीय सहयोग चाहिन्छ।
- आत्महत्याको विचार वा आत्म-हानिको इच्छा आएमा, ढिलो नगरी हाम्रो सहयोग कहाँ पाइन्छ लेख हेर्नुहोस् र हेल्पलाइन 1166 मा सम्पर्क गर्नुहोस्।
सन्दर्भ
- National Eating Disorders Association (NEDA). "Warning Signs and Symptoms." Available at: nationaleatingdisorders.org
- Nemours KidsHealth. "Eating Disorders (for Teens)." Available at: kidshealth.org